گنج‌خانه

گنج خانه. [ گ َ ن َ / ن ِ ] ( اِ مرکب ) جای نگه داشتن گنج. ( آنندراج ). خزانه. مخزن. گنجینه. ( ناظم الاطباء ): خزینه ها بگشاد و هرچه اندر گنج خانه او بود از زر و سیم همه بیرون آورد. ( ترجمه ٔتاریخ طبری بلعمی ). گنج خانه و عیال و سپاه که آنجا بماند همه به وی سپرد. ( ترجمه تاریخ طبری بلعمی ).
سرای خدمت او گنج خانه شرف است
زمین همت او آسمانه کیوان.فرخی.همی بگفت که با من که بس بود به سپاه
به گنج خانه و پیلان آهنین دندان ؟عنصری ( دیوان ص 235 ).و به قلعه اسپهید و دیگر قلعه ها همه گنج خانه و خزینه بود. ( تاریخ سیستان ).
در گنج خانه ازل و مخزن ابد
هر دونه جوهرند ولی نام جوهرند.ناصرخسرو ( دیوان ص 120 ).خانه دهقان چو گنج خانه بیاگند
چون برز و باغ برد باد شبیخون.ناصرخسرو ( دیوان ص 354 ).دیدم که گنج خانه غیب است پیش روی
پشت از برای نقب خمیدم به صبحگاه.خاقانی.گنج خانه ست جان خاقانی
دل به خاقان و خان نخواهدداد.خاقانی ( دیوان چ عبدالرسولی ص 387 ).گنج خانه ی هشت خلد و نُه فلک دادم بدو
داده او چیست با من پنج خایه ی روستاست.خاقانی ( دیوان چ سجادی ص 87 ).سخنی کو چو روح بی عیب است
خازن گنج خانه غیب است.نظامی ( هفت پیکر ص 36 ).زآن فرومایه گوهران رستی
به چنین گنج خانه پیوستی.نظامی.که این کند که تو کردی به ضعف همت و رای
ز گنج خانه شده خیمه بر خراب زده.
حافظ ( دیوان چ محمد قزوینی و غنی ص 292 ).
- گنج خانه شرع؛ بیت المال:
چار یارش گزین به اصل و به فرع
چار دیوار گنج خانه شرع.نظامی ( هفت پیکر ص 8 ).

جای نگه داری گنج، خزانه، مخزن.

( اسم ) محلی که در آن گنج را حفظ کنند مخزن گنجینه: همان زمان میان طلب در بستم و ننشستم تا آن گنج خان. دولت را بدست آوردم. یا گنج خان. شرع. بیت المال: چار یارش گزین به اصل و به فرع چار دیوار گنج خان. شرع. ( هفت پیکر )

{treasure house} [باستان شناسی] اتاق یا ساختمانی که گنج در آن نگهداری می شود متـ.خزانه treasury1

اتاق یا ساختمانی که گنج در آن نگهداری می‌شود

💡 آوخ همه نقب بر خراب آمد یک نقب به گنج‌خانه بایستی

💡 وین چنین چند گنج‌خانه گشاد به عزیزی ستد به خواری داد

💡 ز‌آن فرومایه گوهر‌ان رستی به چنین گنج‌خانه پیوستی

💡 که به تدبیر گنج‌خانه ی خویش راز با وی گذارد اندر پیش

💡 قرب ده سال برد سعی به کار تا که شد گنج‌خانه‌ها طیار

💡 راز این کلبه نفس غمّازست عقل کل گنج‌خانهٔ رازست