محاذی واژهای عربی است که در زبان فارسی نیز وارد شده و در معنای کلی به مفهوم روبهرو، مقابل و برابر به کار میرود و بیانگر قرار گرفتن دو چیز در برابر یکدیگر در یک موقعیت یا جهت مشخص است. این واژه از ریشهای گرفته شده که به معنای روبهرو قرار دادن یا همراستا کردن دو شیء یا موقعیت است و همین معنا در کاربردهای مختلف آن حفظ شده است. در متون لغتنامهای، محاذی به عنوان صفتی معرفی میشود که حالت برابر شدن یا در مقابل قرار گرفتن را نشان میدهد و برای توصیف موقعیتهای مکانی یا دیداری استفاده میگردد. در کاربردهای ادبی و تاریخی، این واژه زمانی به کار میرود که دو چیز در یک خط مستقیم و در برابر هم قرار گرفته باشند، مانند قرار گرفتن دروازه یا نقطهای در برابر یک موقعیت دیگر. محاذی همچنین میتواند به صورت قیدی استفاده شود و معنای «در برابر» یا «روبهروی» را در جمله تقویت کند. این واژه در متون قدیمی فارسی و عربی برای بیان تقابل مکانی یا جهتگیری دقیق اشیاء و افراد به کار رفته و بار توصیفی مشخصی دارد. از نظر معنایی، محاذی نه تنها به تقابل فیزیکی اشاره دارد، بلکه گاهی برای نشان دادن هماهنگی یا همسطح بودن دو چیز نیز استفاده میشود. در ادبیات کهن، این واژه برای توصیف صحنههای جنگ، معماری یا موقعیتهای جغرافیایی بسیار رایج بوده است. امروزه نیز هرچند کاربرد آن محدودتر شده، اما در متون رسمی و علمی همچنان برای بیان مفهوم «مقابل بودن» به کار میرود. به طور کلی، این کلمه واژهای است که مفهوم روبهرویی، برابری و قرار گرفتن دو چیز در برابر یکدیگر را به شکلی دقیق و ادبی بیان میکند.
محاذی
لغت نامه دهخدا
محاذی. [ م ُ ] ( ع ص ) برابر شونده ( مشتق از حذو به معنی مقابل و روبرو و برابر کردن دو چیز است ). ( از غیاث ) ( آنندراج ). || مقابل و رویاروی. ( ناظم الاطباء ). مواجه. برابر. روبرو. رویاروی. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ): توپها را میان سنگر و میان گود جابه جا به تفاوت محاذی دروازه قلعه بسته از گلوله ها محافظت نمایند. ( مجمل التواریخ گلستانه ). لب، محاذی و رویاروی شدن. ( منتهی الارب ).
فرهنگ معین
(مُ ) [ ع. ] (اِفا. ) ۱ - روبرو شونده. ۲ - مقابل، برابر.
فرهنگ عمید
مقابل، روبه رو، روبارو، برابر.
فرهنگ فارسی
مقابل، روبرو، روبارو، برابر
(اسم ) روبرو شونده. ۲ - ( تعبیر قیدی ) مقابل برابر: توپها را در میان سنگر و میان گود جابجا بتفاوت محاذی درواز. قلعه بسته و از گلوله ها محافظت نمایند.
جمله سازی با محاذی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 چون محاذی گشت با آن بیزبان چوب دستی کوفت بر چنگال آن
💡 محاذی آن دست دریا شیم از آن روی دیوار سر کرده نم