ابان بن ابی عیاش
ابان بن ابی عیاش، که نام اصلی او فیروز و کنیهاش ابواسماعیل بود، از محدثان و راویان مشهور شیعه در قرن دوم هجری به شمار میآید و بیشتر با لقب «ابان بن ابی عیاش بصری» شناخته میشود. او از تابعین بود و بنا بر گزارشهای تاریخی، از اصحاب امام سجاد، امام محمد باقر و امام جعفر صادق به شمار آمده است. ابان در شهر بصره زندگی میکرد و از شخصیتهای شناختهشده علمی و حدیثی زمان خود بود و روایات بسیاری از او در منابع اسلامی نقل شده است. مهمترین دلیل شهرت او، روایت کتاب و احادیث سلیم بن قیس هلالی است، زیرا گفته شده هنگامی که سلیم بن قیس از ترس کشته شدن به دست حجاج بن یوسف به ابان پناه برد، نوشتهها و دانش خود را به او سپرد و ابان نیز آنها را برای نسلهای بعد نقل کرد. هرچند روایات او در کتابهای مهمی مانند کافی، بصائر الدرجات، محاسن و غیبت نعمانی آمده است، اما درباره اعتبار حدیثی او میان دانشمندان اختلاف نظر وجود دارد و بسیاری از رجالشناسان شیعه و اهل سنت، او را به طور کامل توثیق نکردهاند. با این حال، گروهی دیگر بر دینداری، پارسایی و سلامت عقیده او تأکید کردهاند و وی را شخصیتی تأثیرگذار در انتقال بخشی از میراث حدیثی شیعه دانستهاند. سال درگذشت ابان بن ابی عیاش را بیشتر منابع حدود سال ۱۳۸ هجری قمری ذکر کردهاند، اگرچه برخی منابع سالهای دیگری نیز برای وفات او گزارش کردهاند. به طور کلی، ابان بن ابی عیاش یکی از چهرههای مهم و در عین حال بحثبرانگیز تاریخ حدیث شیعه است که نام او همواره در مباحث مربوط به راویان و منابع نخستین حدیثی مطرح بوده است.
فرهنگ فارسی
آنگاه که حجاج قصد قتل سلیم بن قیس هلالی کرد او به ابان پناه برد
دانشنامه آزاد فارسی
اَبان بن ابی عیّاش ( ـ۱۳۸ق)
محدث شیعی. شیخ طوسی او را از تابعین و اصحاب امام سجاد (ع) و امام باقر (ع) و امام صادق (ع) دانسته است. از برخی محدثان بنام قدیم مانند سُلَیم بن قیس هلالی روایت کرده و روایات او در آثار معتبر همچون کافی و بصائر الدرجات و غیبت نعمانی و محاسن برقی نقل شده است؛ اما بیشتر رجال شناسان اعم از شیعی و سنی، او را توثیق نکرده اند.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] | اَبانِ بْنِ اَبی عَیّاش، ابواسماعیل فیروز بصری تابعی (د ۱۳۸ق/۷۵۵م)، محدث شیعی در سدۀ ۲ق/۸م می باشد.
سال مرگ او را حدود ۱۴۰ق/۷۵۷م و ۱۲۸ق/۷۴۶م نیز دانسته اند.
ابن حجر عسقلانی، احمدبن علی،تقریب التهذیب، ج۱، ص۳۱، به کوشش عبدالوهاب عبداللطیف، بیروت، ۱۳۹۵ق/۱۹۷۵م.
او از برخی از به نام ترین محدثان قدیم روایت کرده است، از آن جمله: انس بن مالک،
طبری، تاریخ، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، ۱۹۶۰-۱۹۶۸م.
محدثان بسیاری در سدۀ دوم از ابن ابی عیاش حدیث شنیده و یا روایت کرده اند که از این قرارند: عمربن حفص، یزیدبن عمرو،
طبری، تاریخ، ج۲، ص۱۰۶، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، ۱۹۶۰-۱۹۶۸م.
...
[ویکی شیعه] اَبان بن ابی عَیّاش(فیروز) بصری تابعی (درگذشت۱۳۸ق/۷۵۵م، محدث شیعی در قرن دوم هجری است. شیخ طوسی او را از اصحاب امام سجاد(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع)، دانسته است. بیش ترین شهرت ابن ابی عیاش در نزد شیعیان، روایت وی از سُلَیم بن قیس است. از نظر سلامت عقیده و ایمان و پارسایی مورد تأیید همگان، و به ویژه اهل سنت است.
نام او ابان بن ابی عیاش یا ابان بن فیروز و کنیه اش ابواسماعیل است. از تاریخ تولد و دیگر جزئیات زندگی ابن ابی عیاش چیز زیادی در دسترس نیست، همین اندازه گفته شده که از موالی عبدالقیس بوده است. سال مرگ او را حدود ۱۴۰ق/۷۵۷م و ۱۲۸ق/۷۴۶م نیز دانسته اند.
او از برخی از بنام ترین محدثان قدیم روایت کرده است، از آن جمله: