چونتور

فلوس درختی است به ارتفاع ۱۰ تا ۱۵ متر از تیرۀ سبزی‌آساها که به حالت وحشی در آفریقا، هند، برزیل، جزایر آنتیل، مصر و جنوب ایران می‌روید. برگ‌های آن بزرگ و به طول ۳۰ سانتیمتر است و شامل ۸ تا ۱۶ برگچۀ سبز روشن می‌شود. گل‌آذین آن خوشه‌ای و گل‌هایش به رنگ زرد شفاف است و میوه‌اش به شکل نیام و دراز می‌باشد. قسمت مورد استفادۀ این گیاه، مغز میوۀ ناشکوفای آن است که خواص دارویی دارد.

میوۀ فلوس به طول ۳۰ تا ۴۰ و گاهی تا ۶۰ سانتیمتر و به قطر ۲ تا ۳ سانتیمتر می‌رسد. پوستۀ خارجی آن نسبتاً سخت و به رنگ تیره است و در دو انتهای آن، آثار پایۀ مادگی و پایۀ گل باقی می‌ماند. در داخل میوه، تیغه‌های متعدد و نازکی به صورت عرضی وجود دارد که آن را به حجرات متعدد تقسیم می‌کند. در هر حجره، یک هسته درون مغز تیره‌رنگ جای گرفته است. دانۀ فلوس سخت و شفاف و به رنگ بلوطی است. مغز فلوس طعمی شیرین اما ناپسند دارد و به دلیل داشتن قند، صمغ و مواد موسیلاژ، ملین و مسهل ملایمی محسوب می‌شود و برای کودکان و سالمندان مناسب است.

مغز فلوس به مقدار ۳۰ تا ۶۰ گرم به عنوان مسهل و به میزان ۱۸ گرم برای ملین بودن تجویز می‌شود. بهترین گونۀ آن در هند، مصر و ایران می‌روید. این گیاه با نام‌های دیگری همچون خرنوب هندی، خیارشنبر، خیارچنبر، قثاء هندی، بَکبر هندی، شَنبَر، شِنبار، درخت فلوس، خیارشنبه، کَرْباله، کَرواله، اَمَلْتاس، چیمکانی و چمکانی نیز شناخته می‌شود. گونۀ دیگری به نام فلوس برزیل وجود دارد که میوه‌ای بزرگ به طول ۵۰ تا ۸۰ سانتیمتر و عرض ۴ تا ۹ سانتیمتر دارد و مغز آن سیاه و طعم آن تلخ و نامطبوع است.

فرهنگ عمید

= فلوس۲