ابن خزیمه ابوبکر محمد بن اسحاق سلمی نیشابوری

[ویکی فقه] اِبْن ِخُزَیْمه، ابوبکر محمد بن اسحاق سُلَمی، ملقب به امام الائمه (۲صفر ۲۲۳-ذیقعده ۳۱۱/ ۱۱ژانویه ۸۳۸ -فوریه ۹۲۴)، محدث و فقیه نیشابوری بود.
استماع وی از اسحاق بن راهویه (د ۲۳۸ق ) نشان می دهد که پیش از ۱۵ سالگی در نیشابور تحصیل را آغاز کرده است.
ابن ابی حاتم، عبدالرحمان، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۱۹۶، حیدرآباد دکن، ۱۳۷۲ق / ۱۹۵۲م.
از بررسی آثار موجودِ ابن خزیمه و منابع دیگر برمی آید که وی از استادان بسیاری بهره برده و عده ای از مشایخ روایی صاحبان صحاح ستّه از مشایخ روایی او نیز بوده و حتی خود بخاری و مسلم نیز از وی روایت کرده اند.
ابن جوزی، عبدالرحمان، المنتظم، ج۶، ص۱۴۶، حیدرآباد دکن، ۱۳۵۷ق.
از شاگردان و راویان ابن خزیمه نیز می توان از ابن حبّان بستی، ابوعلی نیشابوری، ابوحامد بن شرقی، ابواحمد بن عدی، ابوبکر احمد بن مهران مقری، ابوسعید کرابیسی، علی بن حسین بن بابویه قمی یاد کرد.
ابن بابویه، محمد، علل الشرائع، ص۳۶۳، نجف، ۱۳۸۵ق /۱۹۶۶م.
...

💡 گونهٔ نشابور هنوز هم در زبان نیشابوریان و بیان اهالی نیشابور امروز، رایج است و آوانوشت آن [Nəšābur] است. گفتنی است: واکه (حرف صدادارِ) ə در آوانوشت واژه نشابور [Nəšābur]، واکه‌ای میانجی است که در زبان فارسی معیار امروز، کاربرد ندارد.

💡 در آثار مصیبت نامه خسرو نامه، منطق الطّیر و الهی نامهٔ عطار نیشابوری نیز از عمر بن خطاب بیان شده‌است.

💡 نواب اوده یا نواب عوض عنوان حاکمانی بود که طی سال‌های ۱۷۲۲ تا ۱۸۵۸ میلادی بر منطقه اوده در شمال هند حکومت می‌کردند. این خاندان شیعه مذهب بود و به دودمانی ایرانی الاصل از نیشابور تعلق داشتند. بنیانگذار این سلسله سعادت‌علی‌خان نیشابوری بود.

💡 اشعار حافظ شیرازی، مولوی، عطار نیشابوری، میرزاده عشقی و صفی علیشاه مورد علاقه وافر وی بوده و در کلام و سخنرانی‌هایش از آن‌ها استفاده می‌نمود.

💡 فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری مشهور به شیخ عطّار نیشابوری (۱۱۴۶م/۵۴۰ق – ۱۲۲۱م/۶۱۸ق) یکی از عارفان، صوفیان و شاعران ایرانی سترگ و بلندنام ادبیات فارسی در پایان سدهٔ ششم و آغاز سدهٔ هفتم بود.

💡 از ۱۵ سالگی برای ادامه تحصیل به مشهد رفت و وارد مدرسه فاضل خان شد. مدتی بعد در زمره شاگردان برجسته ادیب نیشابوری درآمد و با اشارت وی تخلص «پروین» را برگزید و بعدها با توجه به علاقه‌ای که به زادگاهش داشت «گنابادی» را نیز بدان افزود.