بلعمی

بلعمی. [ ب َ ع َ ] ( اِخ ) لقب ابوعلی محمدبن محمدبن عبداﷲ تمیمی بلعمی، پسر ابوالفضل محمدبن عبداﷲ بلعمی و وزیر منصوربن نوح سامانی است. وی چندی وزیر عبدالملک بن نوح نیز بود. و خواندمیر در دستورالوزرای خود گوید: بعد از عزل دامغانی روزی چند [ ابوعلی بلعمی ] بر مسند وزارت نشست و بنا برآنکه اختلال احوال آن مملکت زیاده از آن بودکه او تدارک تواند نمود، امیر نوح، عبداﷲ عزیز را از خوارزم بازطلبید و ثانیاً به تکفل آن شغل مأمور گردانید. ابوعلی به امر منصوربن نوح به ترجمه و تألیف تاریخ بلعمی ( از تاریخ طبری عربی ) مبادرت کرد، و پاره ای از مؤلفین گفته اند که دقیقی شاهنامه را به فرمان ابوعلی محمدبن بلعمی کرد. ( یادداشت مرحوم دهخدا ). وفات ابوعلی را سنه 383 هَ. ق. ذکر کرده اند. ( ازدستورالوزراء ص 113 و 114 ) ( از تعلیقات چهارمقاله ص 23 ) ( از فرهنگ فارسی معین ). و رجوع به مقدمه تاریخ بلعمی چ وزارت فرهنگ به قلم محمد پروین گنابادی ج 1 و مقدمه برگزیده بلعمی به قلم محمدجواد مشکور شود.
بلعمی. [ ب َ ع َ ] ( اِخ )لقب ابوالفضل محمدبن عبداﷲ، وزیر سامانیان است. وی ممدوح رودکی شاعر نیز بوده است. رجوع به ابوالفضل درردیف خود و مآخذ ذیل شود: الاعلام زرکلی ج 7 ص 139. الانساب سمعانی ص 90. ابن الاثیر ج 8 ص 122. معجم البلدان ذیل ماده بلعم. اللباب ج 1 ص 141. شذرات الذهب. کشف الظنون. احوال و اشعار رودکی تألیف سعید نفیسی ص 504. مقدمه تاریخ بلعمی چ وزارت فرهنگ:
یک صف میران و بلعمی بنشسته
یک صف حران و پیر صالح دهقان.رودکی.صدیک از آنکه تو به کمین شاعری دهی
از بلعمی به عمری نگرفت رودکی.سوزنی قیمت عیار را هم فام کرد از دیگری
بلعمی عیاروار از رودکی بفکند فام.سوزنی.

( صفت ) ۱ - ابوالفضل محمد بن عبد الله ( ف. ۳۳٠ ه. ق. / ۹۴٠ م. ) از سال ۲۷۹ وزیر اسماعیل بن احمد سامانی و پسرش احمد و پسر احمد نصر بوده و در ۳۲۶ از وزارت بر کنار شده. او پدر ابو علی محمد بلعمی بوده است. ۲ - ابو علی محمد بن محمد بن عبد الله ( ف. ۳۶۳ ه. ق. / ۹۹۶ م. ) وزیر منصور بن نوح سامانی و پسر ابو الفضل محمد بن عبد الله بلعمی است.ابو علی چندی وزیر عبد الملک بن نوح و منصور بن نوح بوده و به امر پادشاه اخیر به ترجمه و تالیف تاریخ بلعمی مبادرت کرده.
لقب ابوالفضل محمد بن عبدالله وزیر سامانیان است ٠ وی ممدوح رودکی شاعر نیز بوده است ٠

[ویکی اهل البیت] با نام بلعمی دو نفر معروف هستند :
[ویکی فقه] بلعمی (ابهام زدایی). بلعمی ممکن است اسم برای اشخاص ذیل بوده و یا در معانی ذیل به کار رفته باشد: • خاندان بلعمی، پس از برمکیان، پرآوازه ترین خاندان های وزیر • محمد بن محمد بلعمی، ابوعلی محمد بن محمد بلعمی مترجم کتاب تاریخ طبری و از بزرگان خاندان بلعمی• محمد بن عبیدالله بلعمی، محمد بن عبیدالله بن محمد مشهور به ابوالفضل بلعمی، از بزرگان خاندان بلعمی
...

💡 وزیرانی چون جیهانی و بلعمی – زندگی بزرگانی چون رودکی، رابعه بلخی، دقیقی بلخی، ابوعلی سینا، ابو نصر فارابی، زکریای رازی – قدرت گرفتن تدریجی سپهسالاران

💡 بوالفَضل در بیان شاهنامه اشاره دارد به نام ابوالفضل محمّد بن عبیدالله بلعمی، دستور خردمند و پُرهنر ِنصر بن احمد سامانی که مردی ادیب و فرزانه بود.

💡 در تاریخ بلعمی آمده است که نعمان بن منذر را بازداشتند و بعد از چهار روز در پای فیلان انداختند.

💡 و گفت: مشغول به ذکر اوچنان بود که ازو سؤال نتواند و این مقام بزرگتر از آن مقام است که بلعمیان فهم کنند گفتند بلعمیان کدام قومند گفت: آنکه ایشان آیات الهی را اهل نه اند.

💡 برمبنای روایات تاریخی و نوشته مورخین و نویسندگان متقدم مانند طبری، حمزه اصفهانی، یعقوبی، ثعالبی، بلعمی، ابن اثیر و… شهر دارابگرد توسط «دارا» ی بزرگ که در ادبیات پهلوی و اسلامی از وی به نام داریوش بزرگ یادشده، ایجاد می‌شود.

💡 بلعمی نوچهر را پادشاهی بزرگوار می‌داند که پهنای پادشاهی‌اش تا شام و حجاز یمن و مغرب بجز مصر کشیده شده بود. منوچهر پادشاهی با عدل و داد و تدبیر و رای خوانده شده که با شاهان ترک و مشرق جنگ‌ها کرده است.