درویش شدن
درویش شدن یک ترکیب مصدری در زبان فارسی است که بهصورت «دَرْ وَیش شُدَن» تلفظ میشود. این عبارت بهطور کلی به معنای مسکین شدن، بیچیز گشتن و تبدیلشدن به فردی نادار و تهیدست است. در متون کهن و فرهنگهای لغت، این مفهوم با واژههای مترادف متعددی همچون فقیر شدن، بینوا گشتن و اعسار بیان شده است که همگی بر وضعیت رنجآور فقدان دارایی و تنگدستی دلالت دارند.
در منابع ادبی و تاریخی، از جمله کتاب تاجالمصادر بیهقی و منتهیالارب، برای توصیف این حالت از فقر و بینیازی، اصطلاحات گوناگونی بهکار رفته است. نمونههایی از این واژگان شامل ابلاط، ارماد، اعراض، افتقار، املاق، انضیاح و تسکّن میشود که هر یک در بافتار زبانی خود، بهگونهای بر بیپولی، درماندگی و نیازمندی تأکید میکنند. این تنوع لغوی نشاندهندهی توجه دقیق ادبیات کلاسیک فارسی به سطوح مختلف حیات اجتماعی و اقتصادی است.
در متون پندآموز فارسی، همچون کلیله و دمنه، از درویش شدن بهعنوان پیامد غفلت از مال و دارایی یاد شده است. در حکایتی از این کتاب آمده است: هرکه مال بهدست آرد و در تثمیر آن غفلت ورزد، زود درویش شود. این عبارت هشدار میدهد که بیاعتنایی به حفظ و رشد سرمایه، بهسروری میتواند به فقر و تنگدستی بینجامد و بر اهمیت مدیریت ثروت در جلوگیری از افتادن به ورطهی نیازمندی تأکید میکند.
مترادفها
زاهد شدن، عارف شدن
متضادها
دنیاطلب شدن، مادی شدن
لغت نامه دهخدا
درویش شدن. [ دَرْ ش ُ دَ ] ( مص مرکب ) مسکین شدن. بی چیز گشتن. نادار شدن. فقیرشدن. بی نوا گشتن. ابلاط. ارماد. ارمال. ازهاد. اصرام. اصفار. ( تاج المصادر بیهقی ). اعالة. ( دهار ). اعدام. ( از منتهی الارب ). اعسار. ( دهار ). اعواز. ( تاج المصادر بیهقی ). افتقار. ( دهار ). افتیاق. افقار. ( تاج المصادر بیهقی ). اقتار. ( المصادر زوزنی ). اقلال. ( دهار ). امعار. ( تاج المصادر بیهقی ). املاق. ( ترجمان القرآن جرجانی ). انضیاح. ( المصادر زوزنی ). انفاق. ( دهار ). بؤس. بئیس. تَرَب. ( دهار ). تسکن. تصعلک. تمسکن. خَص. خل. خَوب. سکون. ( از منتهی الارب ). عائلة. ( دهار ). عوز. ( تاج المصادر بیهقی ). عیلة. ( ترجمان القرآن جرجانی ). عیول. ( تاج المصادر بیهقی ). غلفقة. ( از منتهی الارب ). متربة. ( دهار ): هرکه... مال بدست آرد و در تثمیر آن غفلت ورزد زود درویش شود. ( کلیله و دمنه ).
فرهنگ فارسی
مسکین شدن بی چیز گشتن نادار شدن
جمله سازی با درویش شدن
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 او پس از سالها جستجو در میان کتابهای فلسفه، تصمیم گرفت با رها کردن تمام داراییهای مادی، راه درویش شدن را در پیش بگیرد.
💡 بسیاری از شاعران کلاسیک، پیش از ورود به دنیای شعر، با درویش شدن و سادهزیستی، روح خود را برای الهامات الهی آماده میکردند.
💡 در داستانهای قدیمی، قهرمانان داستان اغلب پس از شکستهای تلخ، با درویش شدن و گوشهنشینی، به آرامش درونی و خرد دست مییافتند.