اصلاحات اقتصادی

اصلاحات اقتصادی در قرآن کریم جایگاهی بنیادین دارد و یکی از روشن‌ترین نمونه‌های آن، دعوت حضرت شعیب علیه‌السلام به اصلاح نظام اقتصادی و اجتماعی قوم مدین است. شعیب علیه‌السلام در شرایطی مبعوث شد که کم‌فروشی، خیانت در دادوستد و تضییع حقوق مردم به رفتاری رایج در میان قوم او تبدیل شده بود. محور اصلی دعوت وی، پس از دعوت به توحید، برقراری عدالت اقتصادی و رعایت انصاف در معاملات بود. او قوم خود را به پرستش خدای یگانه فراخواند و تأکید کرد که ایمان حقیقی، بدون پایبندی به عدالت و صداقت در روابط اقتصادی، معنا و ارزش واقعی ندارد.

در آیات متعدد، شعیب علیه‌السلام با صراحت قوم خود را از کم‌کردن پیمانه و وزن و کاستن از اموال مردم نهی می‌کند و آنان را به وفای کامل به کیل و میزان و رعایت قسط و عدالت فرامی‌خواند. تعبیرهایی همچون «لاتبخسوا الناس اشیاءهم» و «اوفوا المکیال والمیزان بالقسط» نشان می‌دهد که از نگاه قرآن، هرگونه کم‌فروشی یا فریب در معامله، مصداق روشن فساد در زمین است. این فساد، نه‌تنها نظم اقتصادی جامعه را بر هم می‌زند، بلکه بنیان‌های اخلاقی و اجتماعی آن را نیز متزلزل می‌سازد. از همین‌رو، شعیب علیه‌السلام فساد اقتصادی را در کنار شرک و بی‌ایمانی، از مهم‌ترین عوامل تباهی جوامع معرفی می‌کند.

حضرت شعیب علیه‌السلام در ادامه، صداقت عملی خود را نیز آشکار می‌سازد و اعلام می‌کند که هرگز دیگران را از کاری نهی نمی‌کند که خود به آن آلوده باشد. او هدف نهایی خویش را «اصلاح» می‌داند و تصریح می‌کند که جز اصلاح جامعه، تا آنجا که در توان دارد، قصد و انگیزه‌ای ندارد. این سخن، الگویی روشن از رهبری دینی و اجتماعی در قرآن است؛ رهبری‌ای که بر هماهنگی گفتار و کردار، عدالت‌خواهی، رعایت حقوق مردم و مبارزه با هرگونه فساد، به‌ویژه فساد اقتصادی، استوار است و اصلاح واقعی جامعه را در گرو پایبندی همگانی به این اصول می‌داند.

تصویر معنی اصلاحات اقتصادی

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] اصلاحات اقتصادی (قرآن). شعیب علیه السّلام، درصدد اصلاح اقتصادی با نهی قوم خود از کم فروشی و خیانت در داد و ستد بود.
والی مدین اخاهم شعیبا قال یـقوم... فاوفوا الکیل والمیزان ولاتبخسوا الناس اشیآءهم ولاتفسدوا فی الارض بعد اصلـحها...(و به سوی مدین، برادرشان شعیب را (فرستادیم)؛ گفت: «ای قوم من! خدا را بپرستید، که جز او معبودی ندارید! دلیل روشنی از طرف پروردگارتان برای شما آمده است؛ بنابر این، حق پیمانه و وزن را ادا کنید! و از اموال مردم چیزی نکاهید! و در روی زمین، بعد از آنکه (در پرتو ایمان و دعوت انبیاء) اصلاح شده است، فساد نکنید! این برای شما بهتر است اگر با ایمان هستید!) والی مدین اخاهم شعیبا قال یـقوم... ولاتنقصوا المکیال والمیزان انی ارلـکم بخیر...(و بسوی «مدین» برادرشان شعیب را (فرستادیم)؛ گفت: «ای قوم من! خدا را پرستش کنید، که جز او، معبود دیگری برای شما نیست! پیمانه و وزن را کم نکنید (و دست به کم فروشی نزنید)! ) ویـقوم اوفوا المکیال والمیزان بالقسط ولاتبخسوا الناس اشیآءهم ولاتعثوا فی الارض مفسدین(و ای قوم من! پیمانه و وزن را با عدالت، تمام دهید! و بر اشیاء (و اجناس) مردم، عیب نگذارید؛ و از حق آنان نکاهید! و در زمین به فساد نکوشید!)... ومآ ارید ان اخالفکم الی مآ انهــکم عنه ان ارید الا الاصلـح ما استطعت...(...من هرگز نمی خواهم چیزی که شما را از آن باز می دارم، خودم مرتکب شوم! من جز اصلاح -تا آنجا که توانایی دارم- نمی خواهم!....) و لاتبخسوا الناس اشیاءهم ولاتعثوا فی الارض مفسدین.(و حق مردم را کم نگذارید، و در زمین تلاش برای فساد نکنید!)
اصلاح اقتصادی رسالت حضرت شعیب
دعوت مردم به اصلاح روابط اقتصادی، از مهم ترین رسالت های شعیب علیه السّلام پس از دعوت به توحید بود.والی مدین اخاهم شعیبا قال یـقوم اعبدوا الله ما لکم من الـه غیره... فاوفوا الکیل والمیزان ولاتبخسوا الناس اشیآءهم ولاتفسدوا فی الارض بعد اصلـحها... والی مدین اخاهم شعیبا قال یـقوم اعبدوا الله ما لکم من الـه غیره ولاتنقصوا المکیال والمیزان انی ارلـکم بخیر... ویـقوم اوفوا المکیال والمیزان بالقسط ولاتبخسوا الناس اشیآءهم ولاتعثوا فی الارض مفسدین... قال یـقوم... ومآ ارید ان اخالفکم الی مآ انهـلـکم عنه ان ارید الا الاصلـح ما استطعت... اذ قال لهم شعیب الاتتقون... اوفوا الکیل ولاتکونوا من المخسرین وزنوا بالقسطاس المستقیم و لاتبخسوا الناس اشیاءهم ولاتعثوا فی الارض مفسدین.