آخوند ملّا محمّدکاظم خراسانی، از برجستهترین عالمان و فقهای امامیه در سدههای اخیر بهشمار میرود. وی در سال ۱۲۵۵ هجری قمری در طوس متولّد شد و در جوانی برای تحصیل علوم عقلی و نقلی به تهران رفت. سپس راهی نجف اشرف گردید و در محضر استادانی چون شیخ مرتضی انصاری و میرزا محمّدحسن شیرازی به تکمیل دانش خویش پرداخت. پس از مهاجرت میرزای شیرازی به سامرا، خراسانی عهدهدار تدریس در نجف شد و حلقهی درس وی بهزودی با حضور بیش از هزار طلبه، از جمله صد و بیست مجتهد مسلّم، به یکی از پررونقترین حوزههای علمی شیعه تبدیل گشت.
وی در کنار مقام بالای علمی و مرجعیت دینی، در عرصهی اجتماعی و سیاسی نیز فعّال بود و از جمله در جریان نهضت مشروطه ایران، با صدور فتاوایی بر لزوم خلع محمّدعلی شاه قاجار و ضرورت اتحاد میان امت اسلامی تأکید کرد. از او تألیفات متعددی در علوم اسلامی بهجا مانده که مهمترین و مشهورترین آنها کتاب کفایةالاصول است. این اثر، بهعنوان یکی از منظّمترین متون درسی اصول فقه، همواره مورد توجّه و شرحنویسی عالمان بزرگی چون شیخ محمّدحسین اصفهانی و میرزا ابوالحسن مشکینی بوده است. از دیگر آثار او میتوان به حاشیهنویسیهای ارزشمند بر کتابهای «اسفار» ملاصدرا، «رسائل» و «مکاسب» شیخ انصاری، و نیز تألیفاتی چون القضاء و الشّهادات اشاره کرد.
آخوند خراسانی علاوه بر فعالیتهای علمی، به عمران و آبادی نجف نیز همّت گماشت و سه مدرسهی علمی در این شهر بنا نهاد. سرانجام، این عالم بزرگ در روز سهشنبه بیستم ذیالحجّهی سال ۱۳۲۹ هجری قمری در نجف اشرف درگذشت و در مقبرهی حاج میرزا حبیبالله رشتی به خاک سپرده شد. نام و میراث علمی او، بهویژه از طریق کتاب کفایةالاصول و شاگردان پرتوانش، تا به امروز در حوزههای علمیه زنده و پویا باقی مانده است.
