ربع الخالی

ربعالخالی. [ رَ عُل ْ ] ( اِخ ) کویری است میان نجد و یمن و آنرا کویر دهناء نیز نامند. نام صحرای بزرگ جنوب شرقی عربستان. ( یادداشت مرحوم دهخدا ).

بیابان و ریگزاریست خشک در جنوب شرقی عربستان سعودی.
کویری است میان نجد و یمن و آنرا کویر دهنائ نیز نامند.

ربع الخالی ( به عربی: الربع الخالی ) منطقهٔ بیابانی و شنی گسترده ای است در جنوب شرقی شبه جزیره عربستان ( جزیرة العرب )، و جزئی از صحرای عربی است. باور مردم بر آن است که ربع الخالی تنها از گرما و خشکی و تپه های شنی ایجاد شده است. منطقهٔ بسیار گسترده ای است که قسمت بزرگی از خاک کشورهای عربستان سعودی، یمن، عمان و امارات متحده عربی را دربر گرفته است، و یکی از بزرگترین صحراهای ماسه ای دنیا به شمار می آید، و یکی از بزرگترین صحراهای شبه جزیره عربستان ( جزیرةالعرب ) است و تا امتداد جنوب شرقی خاک عربستان سعودی ادامه دارد و قسمت گسترده ای از خاک کشورهای ذکر شده را تحت پوشش دارد.
نخستین اروپایی که ربع الخالی را پیاده پیمود ویلفرد تزیجر بود. او شرح سفر خود را در کتاب شن های عربی نوشته است.
صحرای الربع الخالی در خط طول ۴۵° شرقی تا خط طول ۵۶° شرقی در حدود ۱۲۰۰ کیومتر، و در امتداد خط عرض ۱۶° شمالی تا ۲۳° شمالی، یعنی در حدود ۶۴۰ کیلومتر، با وسعتی برابر با ۷۷۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع می باشد.
تمام صحرای الربع الخالی تپه های ماسه ای را دربر گرفته است، بعضی از این تپه ها ثابت و بعضی ها متحرک هستند، بعضی از این تپه های ماسه ای شبیه به نعل اسب است، و بعضی از آن ها گنبدی شکل هستند، و بعضی دیگر طولی الشکل هستند که به نام ( اَلعُروُق ) معروف می باشد مانند ( عُرُوق الشیبة )، ارتفاع این تپه ها در قسمت غربی به ( ۱۵۰۰ ) قدم می رسد، و در قسمت شرقی تا حدود ( ۵۰۰ ) است، و در قسمت جنوب غربی به ارتفاع ( ۲۰۰۰ ) قدم است، و در قسمت شمالی آن به ( ۱۵۰۰ ) قدم می رسد.
این صحرای گسترده یک سوم از خاک شبه جزیره عربستان را دربر گرفته است، از شمال عربستان سعودی، از جنوب غربی کشور عمان، از مغرب امارات متحده عربی، و از سمت جنوب شرقی به یمن محدود می گردد.
مساحت ربع الخالی: در حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول، و ۶۴۰ کیلومتر عرض، و مساحت اجمالی آن در حدود ۶۵۰٫۰۰۰ کیلومتر مربع می باشد. به دلیل وسعت زیاد و نداشتن چشمه و چاه آب وگرمای شدید، از نظر کویرنوردان این ریگ زار ناحیه ای سخت گذر است، به همین دلیل تا امروز کسی به قلب صحرای ربع الخالی نرسیده است، و قلب این صحرای گسترده ناشناخته باقی مانده است؛ و تمام کوشش ها در اطراف وگوشه های صحرای ربع الخالی پایان یافته است. حتی کوچگردان ( بَدویان ) نیز هنگام کوچ از گوشه وکنار صحرا می گذرند.

رَبْعُ الْخالی
(یا: رُبع الخالی) صحرای شنی پهناوری در جنوب عربستان سعودی و شمال یمن، به وسعت ۶۵۰هزار کیلومتر مربع. بِرترام تامِس نخستین فرد اروپایی بود که از آن عبور کرد (۱۹۳۰ـ۱۹۳۱).

💡 این ناحیه از شرق به خلیج فارس محدود می‌شود و از جهت‌های دیگر با ناحیه بوم‌شناختی بیابان عربی احاطه شده‌است. بخش‌های داخلی این ناحیه امتداد هموار دشت‌های ساحلی است که به تل‌ماسه‌های قهوه‌ای و قرمز بیابان دهنا و در جنوب به کناره بیابان ربع الخالی در عربستان سعودی منتهی می‌شود. بیشینه ارتفاع این ناحیه بوم‌شناختی ۳۱۳ متر از سطح دریاست.

💡 در ربع‌الخالی حشراتی مانند: پشه، مگس، خرمگس، ملخ، مارمولک، سوسمار، مار، عنکبوت، عقرب، و بعضی درختان کوچک در اطراف ربع الخالی وجود دارد.

💡 از قسمت شمال شرقی آن عَدَن، از غرب جَوف، از سمت جنوب عربستان و ربع الخالی و در مشرق آن صنعا پایتخت کنونی یمن واقع بود.