«آجر فرش» به معنای پوشاندن سطح زمین با آجر است و در معماری و ساختوساز سنتی کاربرد فراوان دارد. این اصطلاح بیشتر به کفسازی محوطهها، حیاطها و گذرگاهها اشاره دارد که سطح آن با آجرهای منظم و مرتب پوشیده میشود. استفاده از آجر فرش علاوه بر استحکام و دوام زمین، جلوهای زیبا و منظم به فضا میبخشد و طرحهای مختلفی میتوان بر آن ایجاد کرد. در گذشته، این روش در خانهها، باغها، مساجد و کاروانسراها رایج بود و از مصالح طبیعی و محلی استفاده میشد. آجر فرش باعث جلوگیری از گلآلود شدن زمین و نفوذ آب به عمق خاک میشود و به راحتی قابلیت نظافت دارد. این تکنیک هم جنبه کاربردی دارد و هم جنبه تزئینی، زیرا چیدمان آجرها میتواند با الگوهای هندسی یا سنتی انجام گیرد. استفاده از آجر فرش در معماری سنتی ایران نمونهای از همزیستی زیبایی و کارکرد عملی مصالح ساختمانی است. با توجه به مقاومت و دوام آجر، این نوع فرش کف، سالها بدون نیاز به تعمیر باقی میماند و اقتصادی محسوب میشود.
آجر فرش
لغت نامه دهخدا
( آجرفرش ) آجرفرش.[ ج ُ ف َ ] ( ص مرکب، اِ مرکب ) سطحی به آجر پوشیده.
فرهنگ فارسی
( آجر فرش ) سطحی به آجر پوشیده
ویکی واژه
(ساختمان): انواع آجر به شکل مربع تخت که برای فرش کردن کف بکار میرود، آجر ایرانی.
جمله سازی با آجر فرش
💡 آجر فرش بناها در بیشتر دورهها با آجرهای چهار گوش بزرگ نظامی و تخت صورت گرفتهاست. شیوه کار آجر در پلهها را «هِره چینی» میگویند. در جرجان در کاوشهای بدست آ مده خیابانی به عرض ۱۰متر در محور شمالی – جنوبی مربوط به دورههای سلجوقی و سامانی وجود دارد که با آجر فرش شدهاست. اندازهٔ آجرها۴× ۲۰×۲۰سانتیمتر است. آجر فرش بناها در بیشتر دورهها با آجرهای چهار گوش بزرگ نظامی و تخت صورت گرفتهاست.
💡 محوطه سازی اطراف بنا و فاصله بین سردر ورودی و مخزن شامل خاکبرداری اطراف بنا، زیرسازی و سنگفرش اطراف بنا و آجر فرش دور تا دور مخزن و مسیر راهرو آب انبار و پیشبینی فضای سبز و ساخت سکوهای استراحت از اقدامات مرمتی انجام شده در این بنای تاریخی است.
💡 نمای خارجی دیوارها از آجر ساخته شده، اگر چه پوشش داخلی گنبد از آجر ساخته شده اما عکسهای قدیمی نشان میدهد که پوسته خارجی گنبد از سنگهای رود خانهای با ملاط گچ بنا شده و سپس تمام سطوح آن با آجر فرش شدهاست. اکنون سطوح خارجی گنبد را با پوستهای از سیمان پوشاندهاند. در قسمت پایین دیوارها یک رج آجر به صورت راسته و رگچین دور تا دور بنا را فرا گرفتهاست.