دانشنامه اسلامی
[ویکی الکتاب] معنی قَمْطَرِیراً: دشوار و سخت
معنی عَبُوساً: چهره در هم رفته - اخمو(استفاده از آن به عنوان صفت یک روز در عبارت "یَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِیراً "استعاره است از اینکه آن روز برای مجرمان در نهایت سختی است)
ریشه کلمه:
قمطر (۱ بار)
در این که «قَمْطَرِیْر» از چه ماده ای گرفته شده؟ در میان مفسران و ارباب لغت گفتگو است، بعضی آن را از «قَمْطر» می دانند، و بعضی آن را مشتق از مادّه «قُطْر» (بر وزن مرغ) و میم را زائده می دانند. ولی مشهور همان اول است که به معنای شدید و عبوس است.
شدید در شرّ. «اِقْمَطَّرَ الْیَومُ: اِشْتَدَّ» اصل آن به معنی جمع شدن و جمع کردن است «قَمْطَرَالشَّیءُ» یعنی شیء جمع شد یا آن را جمع کرد پس یوم قمطریر روزی است که شرها در آن روز رویهم انباشته شده. رجوع شود به «عبس». این لفظ فقط یکبار در قرآن آمده است.