( اسم ) ۱ - واحد سنبل یک خوشه ( گندم جو و غیره ) جمع سنبلات سنابل. توضیح گونه ای از آرایش گل است که گلهای فرعی بدون دم گل بمحور اصلی گل متصل باشند سنبلچه سنبلک. یا سنبله آبی. لسان البحر. یا سنبله پاییز. گل حضرتی. یا سنبل زر. منقل آتش. آتشدان. ۲ - ششمین برج سال.
{spikelet} [زیست شناسی- علوم گیاهی] سنبله ای کوچک که واحد پایۀ گل آذین در جَگنیان و گندمیان است
سُنبُلچه ( به انگلیسی: Lemma ) گونه ای از آرایش گل است که گل های فرعی بدون دم گل به محور اصلی گل متصل باشند. سنبلچه در واقع سنبله ای کوچک و واحد پایهٔ گل آذین در جَگنیان و گندمیان است.
محور مرکزی سنبلچهٔ گندمیان یا جگنیان محور سنبلچه rachilla نام دارد.
هر سنبلچه معمولاً دارای یک یا دو گلومیا پوشینه است که یکی بالاتر به نام پوشه بالایی و دیگی پایینتر به نام پوشه زیرین است. معمولاً هر دو پوشه معرف یک سنبلچه است که در آن یک یا چندین گلچه قرار دارد. هر گلچه دارای دو براکته، یکی بزرگتر بنام پوشک نخستین Lemma و دیگری کوچکتر به نام پوشک دومین palea است.
در درون پوشک های نخستین و دومین معمولاً دو زائده خیلی کوچک بنام پوشینک Lodicule وجود دارد. علاوه بر پوشینک در درون پوشک های نخستین و دومین معمولاً ۳ پرچم و یک مادگی با کلاله پرمانند دیده می شود.
در برخی از گندمیان به جای دو پوشه یک پوشه وجود دارد، مانند گیاه چچم Lolium یا چمن. نوک پوشه معمولاً ساده ولی در بعضی دارای رشته نخی بنام ریشک Aristate می باشد. مانند گیاه دم گربه ای Polypogon. پشت پوشه ممکن است ساده یا گرده ماهی یا بدون رگ یا دارای رگ هایی باشد که در شناخت گیاه دارای اهمیت است. پوشک نخستین ممکن است دارای ریشک یا بدون آن باشد. ریشک ممکن است انتهایی، مانند علف بره Festuca یا ماقبل انتهایی مانند جارو علفی Bromus یا پشتی مانند جو دوسر باشد. نوع میوه در غلات خشک و گندمه Caryops است و به ندرت فندقه یا سته. در این نوع میوه ها دانه به جدار داخلی میوه می چسبد و جدا از آن نمی باشد. روش تکثیر، بذر، ریزوم و سایر اندام های تکثیرپذیر.
قسمت های مختلف گل غلات به این شرح است:
• پوشش های گل:
• الف ) پوشینه بیرونی ( تحتانی ): دارای ضخامت بیشتری نسبت به پوشینه داخلی است.
• ب ) پوشینه داخلی: از نظر ضخامت از پوشینه بیرونی نازکتر است.
• ریشک: درصورت وجود در غلات، مکان آن در انتهای پوشینه بیرونی است. هر غله ای که ریشک داشته باشد را رقم ریشک دار و اگر ریشک نداشته باشد به آن رقم بدون ریشک گویند. معمولاً ارقام مقاوم در برابر شرایط محیطی گرم وخشک و همچنین ارقام مناسب دیم کاری، دارای ریشک می باشند وارقام مناطق سردسیر معمولاً ریشک ندارند.
• پوشینک ها: دوعدد غده ای هستند که درقاعده گل قرار دارد. مهم ترین نقش آنها این است که باجذب آب متورم شده واین تورم باعث میشودتا پوشش های گل ( لما و پالما ) بمقداربسیارکم از هم فاصله بگیرند. بروز این حالت شرایط رابرای گردافشانی گل های دارای نر عقیمی فراهم می کند.
سنبلهای کوچک که واحد پایۀ گلآذین در جَگنیان و گندمیان است.
💡 میانگین دمای مورد نیاز برنج هنگام رشد باید بین ۲۰ تا ۳۷ درجه سانتیگراد باشد. پایین بودن دما در اوایل فصل زراعی یا آبیاری مزرعه با آب سرد سبب میشود که زمان رسیدن دانهها به تأخیر افتد. بالا بودن دما هم موجب کاهش تعداد سنبلچههای بارور و وزن دانهها میشود.
💡 خوشه سنبله کوتاه، استوانهای و به طول ۴ تا ۱۵ سانتیمتر. سنبلچهها کوتاه و کوچک به طول ۲ تا ۳ میلیمتر. پوشهها دو عدد مساوی از هم جدا، ته ناوی، روی محل خمیدگی دارای موهای سفید پراکنده. پوشهها نوک تیز و از راس آنها سیخک کوتاه سخت و سیخ مانندی خارج میشود. ریزش از بالای پوشهها. پوشینهها کوتاهتر از پوشهها. معمولاً با نوک پهن، دارای موهای اندک، فاقد سیخک و بافت سخت.
💡 یولاف وحشی گیاهی است یکساله و تکلپهای که با بذر تکثیر مییابد. گلآذین خوشهای خیلی باز و مرکب (پانیکول) منظمی دارد که در تمام جهات بهطور یکنواخت رشد میکنند. سنبلچههای آن منفرد و از پهلو فشرده شدهاند. و در هریک از آنها ۲ تا ۳ گل ریشکدار دیده میشود که معمولاً گل انتهایی ان عقیم است.
💡 بهطور کلی، سنبلچههای جو بهصورت سهقلو مرتب شدهاند که بهطور متناوب در امتداد محور مرکزی قرار میگیرند. در جو دو ردیفه (همچنین در جو وحشی و دیگر گونههای دنیای قدیم)، تنها سنبلچه مرکزی بارور است، و سنبلچههای کناری بیدانه میمانند. این سبب میشود که دانهها روی سنبله بهشکل دو ردیف جلوه کنند.
💡 طرز قرار گرفتن سنبلچهها بروی سنبله میتواند دو گونه باشد که این تولید جو دو ردیفه یا ششردیفه میکند.
💡 پایه این سنبلچهها تقریباً ۲ سانتیمتر طول دارد. پوشههای (گلومهای) فوقانی و تحتانی با یکدیگر مساوی و طول آنها به ۸ میلیمتر میرسد. قاعده پوشهها با موهای سفید یا قهوهای رنگ خشن و طویلی پوشیده شدهاست واز وسط ان رگبرگ میانی و از نزدیکی قاعده پوشه ریشک طویل و زانوداری خارج میشود که قاعده ان پیچیده و تابیده به نظر میرسد. گل این گیاه ۳ پرچم دارد و دانه در داخل پوشه باقی میماند.