قاعده تداخل اسباب و مسببات

[ویکی فقه] وظیفه مکلّف، هنگام اجتماع اسباب متعدد یک تکلیف یا اجتماع مسبّبات را قاعده تداخل اسباب و مسببات گویند.
قاعده تداخل اسباب و مسببات، در حقیقت متشکل از دو قاعده است:۱. قاعده تداخل اسباب؛۲. قاعده تداخل مسببات.در این جا، از هر یک جداگانه بحث می شود.
قاعده تداخل اسباب
تداخل اسباب، به معنای اجتماع علل و اسباب متعدد شرعی در ایجاد مسبب (معلول) و اثر واحد است؛ به این معنا که چند سبب شرعی به جای این که هر یک مسبب جداگانه ای داشته باشند، با یک دیگر در تاثیر، تداخل می کنند و تنها یک مسبب به آنها نسبت داده می شود.
← محل جریان بحث
تداخل مسببات، به معنای اکتفا نمودن به امتثال فعل واحد در مقام امتثال تکلیف های متعدد است؛ یعنی در جایی که تکلیف های متعددی متوجه مکلف شده، وی بتواند با امتثال یکی، از عهده همه آنها بر آید؛ به بیان دیگر، کفایت انجام مسبب واحد برای سقوط اسباب متعدد شرعی را تداخل مسببات می گویند.
← محل جریان بحث
...
[ویکی اهل البیت] تداخل اسباب، به معنای اجتماع علل واسباب متعدد شرعی در ایجاد مسبب (معلول)و اثر واحد است، به این معنا که چند سبب شرعی به جای این که هر یک مسبب جداگانه ای داشته باشند، با یکدیگر در تاثیر، تداخل می کنند و تنها یک مسبب به آنها نسبت داده می شود.
قاعده تداخل اسباب و مسببات، در حقیقت متشکل از دو قاعده است:
2 ـ قاعده تداخل مسببات. که در اینجا، هر یک جداگانه مورد بحث قرار می گیرند:
تداخل اسباب، به معنای اجتماع علل واسباب متعدد شرعی در ایجاد مسبب (معلول) و اثر واحد است. به این معنا که چند سبب شرعی به جای این که هر یک مسبب جداگانه ای داشته باشند، با یک دیگر در تأثیر دخالت می کنند و تنها یک مسبب به آنها نسبت داده می شود.
بحث تداخل اسباب در جایی مطرح می شود که یک مسبب، دارای چند سبب مستقل و در عرض هم باشد، که خود، دارای دو گونه است:
1 ـ مسبب، قابلیت تکرار ندارد.
2 ـ مسبب, قابلیت تکرار دارد.
اما در موردی که مسبب قابلیت تکرار ندارد، مانند: "ان قتل زید مؤمنا فاقتله" و "ان زنی فاقتله". در این مثال اگر زیدهم مرتکب قتل وهم مرتکب زنای محصنه، شود، دو سبب برای اعدام او وجود دارد:

💡 ناگهان رشته سخن را قطع نموده به عنوان جمله معترضه خطاب بهرسول گرامى خود نموده و فرمود: (ليس لك من الامر شى ء) تا كسى توهم نكند كهرسول خدا (صلى اللّه عليه و آله ) دخالتى در مساءله قطع و كبت دارد، بلكه اين خداىسبحان است كه سنت اسباب و مسببات را وضع كرده، در بين اسباب و مسببات آن مسببى درخارج واقع مى شود كه سببش قوى تر از ساير اسباب باشدحال چه اينكه حق باشد و چه باطل چه خير باشد و چه شر چه هدايت باشد چه ضلالت،چه عدل باشد و چه ظلم و نيز چه درباره مؤ من باشد يا كافر چه محبوب باشد چهمبغوض چه رسول خدا (صلى اللّه عليه و آله ) باشد و چه ابو سفيان.

💡 و از آنجائى كه تمامى اسباب عالم كون را، خداى تعالى ايجاد (اظهار) كرده تا وسائطىباشند براى حدوث حوادثى، و او است كه مسببات را از آثار اسباب، متاثر مى سازد واين اسباب و مسببات هر چه باشند، مجبور بهقبول آثارى هستند كه خداوند فعل آن را از يكى، وانفعال از آنرا از ديگرى خواسته است، از اينجهت مى توان گفت: تمامى آنها مقهور خداىسبحانند و خداى سبحان قاهر بر همه آنها است.