رساله صلاة الجمعة اثر فقیه بزرگ شیعه، زینالدین بن علی عاملی، مشهور به شهید ثانی، یکی از متون مهم فقهی است که به صورت استدلالی به بررسی یکی از اساسیترین مسائل فقهی یعنی وجوب نماز جمعه در زمان غیبت امام معصوم میپردازد. شهید ثانی در این اثر، پس از بیان اجماع علمای اسلام در وجوب نماز جمعه در تمام زمانها و مکانها، به تفکیک وضعیتهای مختلف میپردازد. ایشان اذعان میکند که اصحاب امامیه در زمان حضور امام (ع) و نایب خاص ایشان، بر وجوب عینی نماز جمعه اتفاق نظر دارند؛ اما چالش اصلی در زمان غیبت یا برای افرادی است که اذن عام دارند، جایی که برخی اختلاف نظرهایی وجود داشته است. با این حال، تحلیل و استدلال نهایی شهید ثانی، پذیرش مطلق قول به وجوب عینی نماز جمعه حتی در دوران غیبت است. این رویکرد تأثیر عمیقی بر فقهای متأخر داشته و در آثار فقهی بعدی به طور مکرر به آن استناد شده است.
موضوع نماز جمعه از مباحث پردامنه در فقه است؛ به طوری که در کتاب «الذریعة إلی تصانیف الشیعة» جلد پانزدهم، صفحه ۶۲ تا ۷۹، حدود یکصد کتاب مستقل با موضوع «نماز جمعه» فهرست شده است. علاوه بر رساله مشهور شهید ثانی، ایشان کتاب دیگری با عنوان الحثّ علی صلاة الجمعة نیز تألیف نمودهاند که بر اساس گزارشهای موجود در «الذریعة» و «أعیان الشیعة»، محتوای این دو کتاب با یکدیگر تفاوت دارد، هرچند در الذریعة ذکر شده که «طُبعت مع رسالته فی وجوب الجمعة». در تأیید دیدگاه شهید ثانی، شیخ محمد حرّ عاملی (متوفی ۱۱۰۴ هجری قمری) در «رسالة فی صلاة الجمعة» نظریات ایشان را تصدیق کرده و ادله مخالفین را رد نموده است. همچنین، شیخ جمالالدین محمد بن حسین خوانساری در مقدمه کتاب خود، به اجماعهایی بر عدم وجوب عینی تا زمان شهید ثانی اشاره میکند که نشاندهنده اهمیت مناظره فقهی پیرامون این مسئله پیش از ایشان است.
