سفله دل

واژه «سفله‌دل» در زبان فارسی یک ترکیب وصفی است که برای توصیف فردی به کار می‌رود که از نظر اخلاقی و انسانی دارای خصلت‌های پست، ناپسند و دون‌مایه است. این واژه از دو بخش «سفله» به معنای پست و فرومایه و «دل» به معنای قلب و درون انسان تشکیل شده است و در مجموع به فردی اشاره دارد که درون و شخصیت او از فضیلت و بزرگواری خالی است. در متون ادبی و لغوی قدیم، سفله‌دل به کسی گفته می‌شود که دارای روحیه حقیر، رفتار ناپسند و منش غیرانسانی است. این واژه معمولاً بار معنایی منفی و نکوهشی دارد و برای سرزنش افرادی به کار می‌رود که از نظر اخلاقی و اجتماعی ارزش پایینی دارند. در ادبیات فارسی، شاعران از این ترکیب برای نشان دادن تفاوت میان انسان‌های شریف و افراد پست‌طینت استفاده کرده‌اند. سفله‌دل در واقع به فردی اشاره دارد که نه تنها رفتار نادرست دارد، بلکه درونی آلوده به صفات ناپسند و غیراخلاقی است. این واژه در برابر صفاتی مانند بزرگ‌دل، نیک‌دل و شریف‌نفس قرار می‌گیرد که بیانگر شخصیت‌های مثبت و والا هستند. در کاربردهای قدیم، سفله‌دل گاهی برای اشاره به افراد غماز، فتنه‌گر یا بدخواه نیز به کار می‌رفته است. از نظر معنایی، این ترکیب هم به جنبه درونی شخصیت انسان و هم به رفتار بیرونی او اشاره دارد. در مجموع، این کلمه به معنای انسانی پست‌طینت، فرومایه و فاقد ارزش‌های اخلاقی و انسانی است.