اصل چهار. [ اَ ل ِ چ َ ] ( اِخ ) بنگاهی بود که امریکاییان پس از جنگ جهانی دوّم در ایران تأسیس کرده بودند تا بوسیله آن بدولت ایران از لحاظ اقتصادی کمک کنند. و بعداً نام بنگاه مزبور تغییر یافت و آنرا بنام «هیأت عملیات اقتصادی امریکا در ایران » میخواندند. رجوع به هیأت شود.
بنگاهی بود که امریکاییان پس از جنگ اخیر در ایران تاسیس کرده بودند تا بوسیله آن بدولت ایران از لحاظ اقتصادی کمک کنند.
چهارمین ماده از مواد اصلی نطق هری ترومن، رئیس جمهور امریکا، که در ژانویۀ ۱۹۴۹ مبنی بر حمایت از آزادی و دموکراسی در جهان مطرح شد. بر پایۀ این طرح، دولت امریکا جهت رفع خطر کمونیسم، کمک های مالی و فنی در اختیار کشورهای توسعه نیافتۀ جهان قرار می داد. این اقدام که به طرح رهاسازی مردم کشورهای جهان از فقر شهرت یافت، نفوذ امریکا را در زمینه های علمی، صنعتی، اقتصادی و نظامی افزایش می داد. این برنامه از ۱۹۵۰ به اجرا درآمد و ابتدا مسئولیت اجرای آن با وزارت خارجه بود، اما بعدها در دیگر برنامه های کمک های خارجی ادغام شد. اولین وام اعطایی این طرح به دولت ایران در زمان نخست وزیری رزم آرا صورت گرفت که درنتیجۀ آن کمیسیون مشترک دو کشور جهت بهبود امور روستاها تأسیس شد. فعالیت اصل چهار ترومن در ایران طی سه دورۀ، از امضای قرارداد تا کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، استقرار دولت زاهدی تا پایان حکومت کندی، و دورۀ ریاست جمهوری جانسون تا ۱۳۴۷ش صورت گرفت.
💡 نخستین سازمان بینالمللی که دولت اسرائیل به آن ملحق گردید، شورای بینالمللی غلات بود، که به عنوان قسمتی از برنامه اصل چهار در روزهای نخستین سال ۱۹۴۹ پایهگذاری شد. بعد از آن اسرائیل از تاریخ ۱۱ مه ۱۹۴۹ به عضویت سازمان ملل متحد درآمد.
💡 نشریه حافظ در شماره بهمن ماه سال ۱۳۹۰ مقالهای را منتشر نموده که در آن آقای بهمن بیگی طی نامهای، دکتر حسابی را مؤسس نخستین مدارس سیار عشایری معرفی نمودهاست. در این مقاله به اذعان اسناد موجود، چند سال پعد از برنامهریزی و برپایی مدارس سیار عشایری توسط دکتر حسابی، تعدادی از معلمین شاغل در مدارس سیار عشایری، به دایره تعلیمات عشایر از برنامههای آموزش عشایری اصل چهار ترومن در ایران، میپیوندند.
💡 در ۲۷ فروردین ۱۳۳۲ زمانی که اعضای حزب برادران که مخالف مصدق بودند به دفتر اصل چهار در شیراز حمله کردند، کارمندان آمریکایی آن به یاری محمد بهمنبیگی به باغ ارم شیراز منتقل شدند و مورد حمایت قشقاییها قرار گرفتند. خوانین قشقایی (برادران قشقایی) همواره با محمد مصدق همفکر بودند.
