عنوان قصصالانبیاء به مجموعهای از کتابها اطلاق میشود که به نقل و شرح داستان زندگی پیامبران الهی میپردازند. یکی از نمونههای برجسته این آثار، کتاب قصصالانبیاء تألیف عمادالدین ابوالفداء اسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی، مشهور به ابنکثیر (۷۰۱–۷۷۴ ق) است. این اثر که به زبان عربی نگاشته شده، زندگی پیامبران الهی را از حضرت آدم(ع) تا حضرت عیسی(ع) بر پایه آیات قرآن کریم روایت میکند و از منابع شناختهشده در حوزه تاریخ و تفسیر اسلامی به شمار میآید. ساختار کتاب شامل مقدمه ناشر و متن اصلی اثر است و تمرکز آن بر بازگویی قرآنی سرگذشت انبیا قرار دارد.
روش ابنکثیر در نگارش این کتاب، تفسیری و اجتهادی است؛ بدین معنا که وی پس از ذکر آیات قرآن، روایات تفسیری مرتبط را نقل کرده و سپس به بررسی، تحلیل و نقد آنها میپردازد. این شیوه باعث شده است که اثر حاضر تنها به نقل داستانها اکتفا نکند، بلکه نگاهی تحلیلی و مبتنی بر استنباط علمی نیز در آن مشاهده شود. از این رو، قصصالانبیاء ابنکثیر افزون بر جنبه تاریخی، واجد ارزش تفسیری و آموزشی بوده و میتواند برای پژوهشگران علوم قرآنی و تاریخ اسلام سودمند باشد.
با این حال، کتاب از برخی کاستیهای پژوهشی رنج میبرد. از جمله آنکه تنها فهرست تفصیلی مطالب در پایان کتاب آمده و فهرستهای فنی، نمایهها و حتی فهرست منابع برای آن تنظیم نشده است. افزون بر این، اثر حاضر از نظر تحقیق، تصحیح علمی و توضیح مطالب بهصورت عالمانه و مستند، بهطور کامل و دقیق سامان نیافته است. این نارساییها، با وجود ارزش محتوایی کتاب، از میزان بهرهبرداری پژوهشی آن کاسته و ضرورت توجه بیشتر محققان و مصححان را در چاپهای آینده آشکار میسازد.