میرویس

میرویس. [ وَ ] ( اِخ ) میرویس یا میراویس ( 1086 تا 1127 هَ. ق. ). وی از افغانان غلجائی بود و در زمان ضعف دولت صفویه علیه دولت ایران شورید. در ابتدای کار کلانتر قندهار بود اما هنگامی که دولت ایران حکومت قندهار را در سال 1119 هَ. ق. به گرگین خان گرجی سپرد میرویس که مورد سؤظن حاکم واقع شده بود به اصفهان تبعید شد. در اصفهان میرویس به ضعف دولت صفوی پی برد و با دسیسه ای بزرگان دربار شاه را نسبت به گرگین خان بد گمان ساخت و سپس به بهانه زیارت مکه از شاه اجازه سفر گرفت. در آنجا از علمای سنت فتوی گرفت که محاربه با شیعیان موافق احکام شرع است. پس از بازگشت به اصفهان در 1121 هَ. ق. اجازه یافت که به قندهار برگردد. اما میرویس همین که به قندهار رسید سر به شورش برداشت و گرگین خان را کشت وسپاهیان ایران را که به محاصره قندهار فرستاده شده بودند شکست داد و به این ترتیب اساس دولت افغانها را پی ریزی کرد. میرویس در سال 1127 هَ. ق. درگذشت.

و در زمان ضعف دولت صفویه علیه ایران شورید. در ابتدای کار کلانتر قندهار بود اما هنگامی که دولت ایران حکومت قندهار را در سال ۱۷٠۷ م. به گرگین خان گرجی سپرد میرویس که مورد سوئ ظن حاکم واقع شده بود به اصفهان تبعید شد. در اصفهان میرویس به ضعف دولت صفوی پی برد و با دسیسه بزرگان دربار شاه را نسبت به گرگین خان بدگمان ساخت و سپس به بهانه زیارت مکه از شاه اجازه سفر گرفت. در آنجا از علمای سنت فتوی گرفت که محاربه با شیعیان موافق احکام شرع است. پس از بازگشت به اصفهان در ۱۷٠۹ م. اجازه یافت که به قندهار برگردد. اما میرویس همینکه به قندهار رسید سر به شورش بر داشت و گرگین خان را کشت و سپاهیان ایران را که به محاصره قندهار فرستاده شده بودند شکست داد و به این ترتیب اساس دولت افغانها را پی ریزی کرد. میرویس در سال ۱۷۱۵ م. در گذشت. صورتی فلکی در نیمکره شمالی هفتمین برج از ۱۲ برج که منطبق با مهرماه شمسی

میرْوِیْس (۱۰۸۶ـ۱۱۲۱ یا ۱۱۲۷ق)
(یا: میراویس) رئیس قبیلۀ غلجایی افغانستان. در زمان حکومت شاه سلطان حسین صفوی کلانتر قندهار بود. در زمان ضعف دولت صفوی برضد دولت ایران شورید، اما گرگین خان (حاکم هرات و قندهار) او را به اتهام توطئه و مداخله در شورش قندهار تحت الحفظ به دربار شاه سلطان حسین به اصفهان فرستاد. پس از مدتی با اغفال سلطان حسین صفوی مورد عفو قرار گرفت و اجازه بازگشت به قندهار را یافت. میرویس در قندهار با همکاری رؤسای غلجایی، گرگین خان را کشت (۱۱۲۱ق) و غلجائیا را به شورش برضد حکومت مرکزی تحریک کرد. شاه سلطان حسین، در ۱۱۲۳ق، کیخسرو خان برادر زادۀ گرگین خان و در ۱۱۲۵ق، رستم خان را به مقابلۀ افغان ها فرستاد که کاری از پیش نبردند. میرویس قصد حمله به اصفهان را داشت که ناگهان وفات یافت.

💡 طالبان به مدت سه سال اسماعیل خان را در اسارت داشتند و در این مدت، میرویس صادق پسر اسماعیل خان از ارتفاعات شرق ولایت هرات سرپرستی امارت عمومی حوزه جنوب غرب را به عهده داشت.

💡 سال ۱۱۶۰ هجری، سالی است که یک قدرت سیاسی افغان مستقل از امپراتوری صفوی ایران و گورکانی هند ظهور می‌یابد. پیش‌تر شورش غلزایی‌ها به رهبری میرویس هوتکی که تمامی جنوب افغانستان را از کنترل صفویه خارج کرده بود و از غرب تا قلب ایران پیش‌رفته بود اما مقابله نادرشاه افشار به زودی تمامی مناطق تحت قلمروشان را به زیر سلطهٔ ایران برد.

💡 در یکی از این درگیری‌ها، در ماه مارس سال ۲۰۰۴ میلادی، حمل (فروردین) سال ۱۳۸۳ خورشیدی، میرویس صادق فرزند اسماعیل خان که در آن زمان وزیر هوانوردی در کابینه حامد کرزی بود، طی یک درگیری با نیروهای تحت امر ظاهر نایب زاده، فرمانده فرقه (تیپ) شماره هفده هرات کشته شد.