ترمودینامیک

(تِ مُ ) [ انگ. ] (اِ. ) شاخه ای از (علم ) فیزیک که به بررسی رابطة گرما و صورت های دیگر انرژی می پردازد. (فره ).

شاخه ای از علم فیزیک که دربارۀ قانون بقای انرژی و تبدیل انرژی مکانیکی به انرژی حرارتی و بالعکس بحث می کند.

{thermodynamics} [فیزیک] شاخه ای از علم فیزیک که به بررسی رابطۀ گرما و صورت های دیگر انرژی می پردازد

ترمودینامیک ( به فرانسوی: Thermodynamique ) یا گرمادینامیک شاخه ای از علوم طبیعی است که به بحث راجع به گرما و نسبت آن با انرژی و کار می پردازد. ترمودینامیک متغیرهای ماکروسکوپیک ( همانند دما، انرژی داخلی، آنتروپی و فشار ) را برای توصیف حالت مواد تعریف می کند و چگونگی ارتباط آن ها و قوانین حاکم بر آن ها را بیان می نماید. ترمودینامیک رفتار میانگینی از تعداد زیادی از ذرات میکروسکوپیک را بیان می کند. قوانین حاکم بر ترمودینامیک را از طریق مکانیک آماری نیز می توان بدست آورد و تحلیل کرد. به جنبش یک یا چند مولکول «ترمودینامیک» می گویند، پدر چهار قانون گفته میشود صفرم٬ اول٬ دوم و سوم قانون صفرم این است که اگر سیستم اول با سیستم سوم و سیستم دوم هم با سیستم سوم در تعادل است پس سیستم اول و سیستم دوم با یکدیگر در تعادل اند.
ترمودینامیک موضوع بخش گسترده ای از علم و مهندسی است - همانند: موتور، گذار فاز، واکنش های شیمیایی، پدیده های انتقال و حتی سیاه چالهها -. محاسبات ترمودینامیکی برای زمینه های فیزیک، شیمی، مهندسی نفت، مهندسی شیمی، مهندسی هوافضا، مهندسی مکانیک، زیست شناسی یاخته، مهندسی پزشکی، دانش مواد و حتی اقتصاد لازم است.
عمده بحث های تجربی ترمودینامیک در چهار قانون بنیادی آن بیان گردیده اند: قانون صفرم، اول، دوم و سوم ترمودینامیک. قانون اول وجود خاصیتی از سیستم ترمودینامیکی به نام انرژی داخلی را بیان می کند. این انرژی از انرژی جنبشی که ناشی از حرکت کلی سیستم و نیز از انرژی پتانسیل که سیستم نسبت به محیط پیرامونش دارد، متمایز است. قانون اول همچنین دو شیوهٔ انتقال انرژی یک سیستم بسته را بیان می کند: انجام کار یا انتقال حرارت. قانون دوم به دو خاصیت سیستم، دما و آنتروپی، مربوط است. آنتروپی محدودیت ها - ناشی از برگشت ناپذیری سیستم - بر میزان کار ترمودینامیکی قابل تحویل به یک سیستم بیرونی طی یک فرایند ترمودینامیکی را بیان می کند. دما، خاصیتی که با قانون صفرم ترمودینامیک تا حدودی تبیین می گردد، نشان دهندهٔ جهت انتقال انرژی حرارتی ( گرما ) بین دو سیستم در نزدیکی یکدیگر است. این خاصیت همچنین به صورت کیفی با واژه های داغ یا سرد بیان می گردد.
از دیدگاه تاریخی ترمودینامیک با آرزوی افزایش بازده موتورهای بخار گسترش یافت. به خصوص به سبب تلاش های فیزیکدان فرانسوی، نیکولا لئونارد سعدی کارنو که معتقد بود افزایش بازده موتورهای بخار می تواند رمز پیروزی فرانسه در نبردها ناپلئون باشد. فیزیکدان انگلیسی، لرد کلوین، نخستین کسی بود که در سال ۱۸۵۴ تعریفی کوتاه برای ترمودینامیک ارائه داد:

تِرْمودینامیک (thermodynamics)
شاخه ای از فیزیک، برای بررسی تبدیل گرما به انواع دیگر انرژی و تبدیل انواع انرژی به گرما. این شاخه مبنای مطالعات مرتبط با عملکرد کارآمد ماشین هایی مثل ماشین بخار و ماشین احتراق داخلیاست. قانون های سه گانۀ ترمودینامیک عبارت اند از ۱. انرژی را نه می توان پدیدآورد و نه می توان نابود کرد؛ انرژی مکانیکی و گرما متقابلاً به یکدیگر قابل تبدیل اند؛ ۲. برای ماشینی که خودکنش است و دخالتی از بیرون در آن به عمل نمی آید، انتقال گرما از جسمی به جسمی دیگر که دمای بیشتری دارد امکان پذیر نیست؛ و ۳. کاهش دمای سیستم به دمای صفر مطلق(صفر کلوین مطابق با ۲۷۳.۱۵- درجۀ سلسیوس) با تعداد شمارش پذیری از عملیات به هیچ شیوه ای، هر چقدر هم آرمانی باشد، امکان پذیر نیست. این قانون ها به شکل ریاضی بیان می شوند و کاربردهای گسترده ای در فیزیک و شیمی دارند.

شاخه‌ای از (علم)

💡 می‌توان از معادلات بالا برای محاسبهٔ توزیع فشار در گازهایی که وضعیت ترمودینامیکی آن‌ها توسط معادلهٔ حالت گازهای کامل به دست می‌آید، بهره برد.

💡 آنتروپی در نظریهٔ اطلاعات رابطهٔ تنگاتنگی با مفهوم آنتروپی در ترمودینامیک آماری دارد. این قیاس برخاسته از این است که مقادیر متغیر‌های تصادفی، انرژی ریزحالت‌ها را تعیین می‌کنند و برای همین فرمول گیبز برای آنتروپی به صورت صوری دقیقاً مانند فرمول شانون است. آنتروپی در سایر بخش‌های ریاضی همچون ترکیبیات و یادگیری ماشین نیز دارای اهمیت است.

💡 این واقعیت که بسیاری از اتم‌ها توسط یک آبشار جابه‌جا می‌شوند به این معنی است که یون‌ها را می‌توان برای مخلوط کردن عمدی مواد، حتی برای موادی که معمولاً از نظر ترمودینامیکی غیرقابل اختلاط هستند، استفاده کرد. این اثر به اختلاط پرتو یونی معروف است.

💡 او از سال ۱۹۹۰ عضو آکادمی علوم روسیه است. در سال ۲۰۰۸ به دلیل تحقیقاتش در زمینهٔ ترمودینامیک سطوح جامد و مکانوشیمی برندهٔ مدال طلای مندلیوف شد.