در فیزیک به کاهش تدریجی شدت شارش انرژی هنگام عبور از یک محیط واسط اشاره دارد. این پدیده در شاخههای مختلف علوم و مهندسی با مصادیق متنوعی مشاهده میشود. برای نمونه، شیشههای تیره پرتوهای خورشید را تضعیف میکنند، لایههای سرب از شدت پرتوهای ایکس میکاهند و جو زمین هم نور و هم صوت را با نرخهای متفاوتی تضعیف میکند. بهطور مشابه، محافظهای شنوایی با کاهش جریان صوتی ورودی به گوش، صوتی ایجاد میکنند که برحسب دسیبل اندازهگیری میشود.
در حوزههای مهندسی برق و مخابرات، بر انتشار امواج و سیگنالها در مدارهای الکتریکی، فیبرهای نوری و حتی در هوا تأثیر مستقیم دارد. بههمین دلیل، قطعاتی مانند تضعیفکنندههای الکتریکی و نوری بهعنوان اجزای استاندارد در این سیستمها طراحی و بهکار گرفته میشوند. در بسیاری از موارد، رابطه آن با طول مسیر طیشده در محیط، بهصورت تابعی نمایی است که در طیفبینی شیمیایی با عنوان قانون بِرـ لامبرت شناخته میشود. در مهندسی، میزان این واژه معمولاً برحسب دسیبل در واحد طول محیط بیان میشود و با عواملی مانند «ضریب تضعیف» مشخص میگردد.
این پدیده در علوم زمین نیز نقش مهمی ایفا میکند. برای مثال، در پدیده زمینلرزه، امواج لرزهای با دور شدن از کانون زلزله و عبور از درون زمین، بهتدریج ضعیف شده و دامنه آنها کاهش مییابد. این کاهش انرژی موج، تأثیر مستقیمی بر شدت احساس لرزه در فاصلههای گوناگون دارد. بنابراین، مطالعه کمی آن در محیطهای مختلف، هم در تحلیلهای نظری و هم در طراحی کاربردی سیستمهای فنی و علمی از اهمیت بالایی برخوردار است.
تضعیف. [ ت َ ] ( ع مص ) سست و ناتوان پنداشتن کسی را. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). ضعیف شمردن کسی را. ( از اقرب الموارد ). و رجوع به تضعف شود. || ضعیف خواندن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( زوزنی ). به سستی و ضعف منسوب کردن حدیث را. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). منسوب به ناتوانی کردن. ( آنندراج ).به ضعف منسوب کردن حدیثی را. ( از اقرب الموارد ). || ضعیف کردن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( ناظم الاطباء ). ناتوان کردن. ( دهار ). || ناتوان ساختن سفر کسی را. ( از اقرب الموارد ). || افزون کردن. ( زوزنی ) ( دهار ) ( تاج المصادر بیهقی ). یک چیز را دوچندان نمودن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). دوچندان کردن و افزون کردن. ( آنندراج ). دوچندان کردن چیزی. ( از اقرب الموارد ). دوچند گردانیدن. ( غیاث اللغات ). || نزد محاسبان، افزودن عددی باشد بر خودش مانند افزودن چهار بر چهار که حاصل عمل هشت باشد. و چنین عددی را مضعَف نامند و حاصل عمل را تضعیف خوانند. مانند هشت در مثال مذکور، و گاه تضعیف را بمعنی ضرب استعمال کنند. چنانکه در پاره ای از حواشی تحریر اقلیدس بیان شده. ( از کشاف اصطلاحات الفنون ).
- تضعیف بیوت شطرنج؛ دو چندان گردانیدن خانه های شطرنج یعنی در هر خانه شطرنج دوچند کردن اعداد چیزی از اعداد خانه ای که بالای اوست مثلاً اگر در خانه اول یک برنج نهند در خانه دوم دو برنج نهند ودر خانه سوم چهار برنج و در خانه چهارم هشت برنج... و علی هذا القیاس تا خانه شصت وچهارم... ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ). و رجوع به غیاث اللغات شود:
لعب دهر است چو تضعیف حساب شطرنج
گرچه پایان طلبندش نه همانا بینند.خاقانی.|| ( اِ ) غش کیمیا. ( منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ). غش و فساد کیمیا.( ناظم الاطباء ).
(تَ ) [ ع. ] (مص م. ) ۱ - دو برابر کردن. ۲ - ضعیف کردن.
۱. ضعیف کردن، سست و ناتوان کردن.
۲. [قدیمی] دوبرابر کردن، دوچندان کردن.
دوبرابرکردن، دوچندان کردن، ضعیف کردن، سست
۱-( مصدر ) دو چندان کردندو برابر کردن. ۲ - ضعیف کردن ناتوان ساختن. ۳ - ( اسم ) ناتوانی سستی ضعف. جمع: تضعیفات.
{attenuation} [مهندسی مخابرات] 1. افت توان نشانک 2. افت یا ضعیف شدن نشانک الکترومغناطیسی درطی مسافت
تضعیف در علم فیزیک یا در بعضی متون دیگر به معنی کاهش تدریجی شدت شارش در طول محیط واسط است. برای مثال شیشه های سیاه نور خورشید را تضعیف می کنند سرب، اشعه های ایکس را تضعیف می کند و جو زمین در نرخ های تضعیف متفاوت هم نور و هم صدا را تضعیف می کند. محافظان شنوایی به کاهش جریان صوتی در جاری شدن در گوش ها کمک می کنند این پدیده تضعیف صوتی نامیده شده و برحسب دسی بل ( db ) اندازه گیری می شود. در مهندسی برق و مخابرات، تضعیف بر انتشار امواج و سیگنال ها در مدارات الکتریکی و فیبرهای نوری و در هوا تأثیر می گذارد. تضعیف کننده های الکتریکی و نوری اجزا به طور معمول ساخته شده در این زمینه هستند.
در بسیاری از موارد، تضعیف یک تابع نمایی از طول مسیر در سر تا سر محیط واسطه است. در طیف بینی شیمیایی این به عنوان قانون بیر - لامبرت شناخته شده است. در مهندسی، تضعیف معمولاً در واحدهای دسی بل در واحد طول واسطه اندازه گیری می شود. ( db/cm , db/km , غیره ) و با ضریب تضعیف محیط واسطه در سؤال نشان داده می شود. در زلزله ها نیز تضعیف رخ می دهد. وقتی که امواج مرتعش در فاصله ای دورتر از مرکز زمین لرزه حرکت می کنند از آنجا که توسط زمین، تضعیف می شوند، کوچکتر می شوند.
یکی از زمینه های تحقیق که تضعیف، شدیداً به حساب می آید، فیزیک فراصوت است. تضعیف در فراصوت، کاهش دامنهٔ پرتو موج فراصوت در قالب تابعی از فاصلهٔ سرتاسر محیط واسطهٔ تمثالی است. محاسبات برای تأثیرات تضعیف در فراصوت مهم است از آنجا که یک دامنهٔ سیگنال کاهش یافته می تواند در کیفیت تصویر تولید شده اثرگذارد. با شناخت تضعیفی که یک پرتو فراصوت در سفر در طول واسطه تجربه می کند، یک شخص می تواند دامنهٔ سیگنال را جهت جبران برای هر کاهش انرژی، مطابق با ژرفای تمثالی مطلوب، تنظیم کند.
• اندازه گیری تضعیف فراصوت در سیستم های ناهمگن، مثل امولسیون ( ذرات چربی در شیر و آب ) یا کلوییدها ( سریشمی ) اطلاعاتی را در توزیع اندازه های ذره ای، ارزانی می کند. برای این تکنیک یک استاندارد ISO وجود دارد.
• تضعیف فراصوت می تواند برای اندازه گیری علم جریان و تغییر مادهٔ کششی به کار رود. روانه سنج صوتی ای ( دستگاهی که سرعت جریان به ویژه جریان خون را اندازه می گیرد ) وجود دارند که از قانون استوک برای اندازه گیری چسبناکی کششی و چسبناکی حجمی به کار می برند.
دو برابر کردن.
ضعیف کردن.