قلماش

قلماش. [ ق ُ ] ( ص ) به معنی هرزه و بیهوده و یاوه و نامعقول باشد. ( برهان ). فرهنگ رشیدی بروایتی به اتکاء دو بیت ذیل از مولوی:
بند کن مشک سخن پاشیت را
وا مکن انبان قلماشیت را.( مثنوی چ نیکلسن ج 2 ص 54 و چ علاءالدوله ج 4 ص 425 ).خمش کن تا که قلماشیت گویم
ولکن لاتطالبنی بمعناه.مولوی ( دیوان ص 378 ).اصل را جمله ٔعربی قل ماشئت دانسته و برخی از معاصران نیز بر همین عقیده رفته اند و بیت ذیل از سنایی مؤید این قول بنظر میرسد:
آدمی چون بداشت دست از صیت
هرچه خواهی بکن که فاصنع شیت.
اشاره به «اذا لم تستحیی فاصنع ماشئت ».
( حاشیه برهان چ معین از المعجم شمس قیس چ مدرس رضوی ص 230 ). ولی بیت دیگرمولوی این ادعا را باطل می سازد:
باتو قلماشیت خواهم گفت هان
صوفیا خوش پهن بگشاگوش جان.( مثنوی چ نیکلسن ج 3 ص 366 و چ علأالدوله ج 6 ص 591 ).اما قلماش ترکی است به معنی بیهوده گو، یاوه گو. رجوع شود به جغتایی ص 419، لغت شیخ سلیمان، نداب 3:7 ص 19، 20. ( حاشیه برهان چ معین ). مؤلف سنگلاخ آرد: قلماش محرف قلماشئت... کنایه از بیهوده گویی باشد... و مؤلف برهان قاطع در فرهنگ خود فارسی شمرده و به این معنی ذکر کرده و طالع روی به معنی آزار دادن نوشته سهو کرده و بضم قاف نیز مستعمل و اصح است.

(قَ ) [ تر. ] (ص. ) هرزه، بی معنی.

۱. یاوه، هرزه.
۲. یاوه گو، بیهوده گوی.

یاوه، هرزه، یاوه گو، بیهوده گوی
( صفت ) هرزه بیهوده یاوه نامعقول.

هرزه، بی معنی.

💡 با تو قلماشیت خواهم گفت هان صوفیا خوش پهن بگشا گوش جان

💡 عشق گوید عاشق قلاش باش عقل گوید زاهد قلماش باش

💡 ای دل خسته به قلماش رقیبان نتوان که تو ترک رخ آن حور پری زاد کنی

💡 نه قلماشی است لیکن ماند آن را نه هجو‌ی می‌کنم نی می‌ستایم

💡 نکند بس ز مهمل و قلماش تا به آن دم که پخته گردد آش