«پنیربند» به نام یک گیاه دارویی و کوچک در ایران اشاره دارد که در بلوچستان و جنوب ایران با نامهای محلی متنوعی مانند پنیر باد، لاهائی بارو، چیل، لاکری و کپینگ شناخته میشود و در منابع طب سنتی به نام بوزیدان نیز آمده است. این گیاه درختچهای کوچک به بلندی حدود ۱.۵ متر است که شاخههای آن پوشیده از کرکهای غدی و پولکی سفید میباشد. برگهای آن تخممرغی تا نیزهای شکل با نوک تیز یا گرد و قاعده باریک هستند و طولشان بین ۵ تا ۱۶ سانتیمتر و عرض ۱.۵ تا ۸.۵ سانتیمتر است. گلهای آن زرد و میوهاش سته زرد رنگ است که پس از خشک شدن سیاه میشود و تخمهای گیاه داخل میوه پنهان است.
پنیربند در شمال آفریقا، مناطقی از آسیا و جنوب ایران از جمله فارس، کرمان و بلوچستان میروید و دارای ترکیبات شیمیایی غنی است. از جمله آلکالوئیدهایی مانند نیکوتین، سومنیفرینین، ویتانین و پزودوویتنانین و همچنین ترکیباتی مانند سوکروز، بتا سیتوسترول و ترکیبات اسیدی و خنثی از ریشه آن استخراج میشود. برگها و ریشه گیاه دارای اثر آنتیباکتریال هستند و برای درمان باکتری استافیلوکوکوس اورئوس مفید است.
ریشه پنیربند در هند به عنوان تونیک، مقوی، بازکننده انسداد عروق و برای تقویت نیروی جنسی استفاده میشود و کاربردهایی مانند درمان روماتیسم، سل ریوی، ضعف سالمندان و لاغری مفرط کودکان دارد. برگهای تلخ گیاه برای قطع تب و موضعی روی ورمها و زخمها به کار میروند. میوه آن مدر، خوابآور، آرامبخش، ضد سم و مسکن است و تخم گیاه برای انعقاد شیر و رفع قولنجهای نفخی مصرف میشود. روغن تخم پنیربند برای پیشگیری از تصلب شرایین مفید است و مصرف آن باید تحت نظر پزشک انجام شود.
