کلمه «طرسمه» در متون قدیمی به معنای «سر فروبردن» آمده است، یعنی حالتی که فرد سر خود را پایین میاندازد، چه به نشانه خضوع، چه شرم یا ادب. همچنین این واژه در برخی متون معنای «برگردیدن از جنگ یا میدان نبرد» را نیز دارد، به این صورت که فرد از مواجهه با دشمن یا موقعیت خطرناک روی برمیگرداند. در اصل، «طرسمه» نشاندهنده عملی است که هم میتواند حالت جسمانی مثل خم شدن سر باشد و هم یک اقدام نمادین یا رفتاری مانند عقبنشینی از جنگ یا خطر. این واژه در لغتنامههایی مانند «منتهیالارب» و «آنندراج» ثبت شده و بیشتر در متون کهن کاربرد داشته است. امروزه کمتر در زبان عامیانه شنیده میشود، اما در متون تاریخی و ادبی به وفور به کار رفته است. بنابراین، «طرسمه» هم به معنای سر فروبردن و هم به معنای عقبنشینی یا برگردیدن از میدان عمل میکند و بسته به زمینه معنای دقیق آن مشخص میشود.
طرسمه
لغت نامه دهخدا
( طرسمة ) طرسمة. [ طَ س َ م َ ] ( ع مص ) سر فروبردن. || برگردیدن از جنگ و جز آن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ). و رجوع به طلسمة شود.