واژه «دوجنیبت» در لغتنامههای فارسی یک واژه مرکب است که در معنای اصلی به «شب و روز» یا «لیل و نهار» اشاره دارد و به نوعی بیانگر گذر پیوسته زمان است. این کلمه از ترکیب «دو» و «جنیبت» ساخته شده و در کاربرد کنایی، به معنای سپری شدن زمان در طول شبانهروز به کار میرود. هنگامی که گفته میشود «دوجنیبت»، منظور گذشت مداوم شب و روز و استمرار زمان است که بدون توقف جریان دارد. این واژه در متون ادبی و کهن بیشتر دیده میشود و حالتی شاعرانه و توصیفی دارد. علاوه بر این، «دوجنیبت» به عنوان مترادف «دوجنیبه» نیز شناخته میشود که در معنایی دیگر به داشتن دو اسب یدک اشاره دارد. در این کاربرد، «جنیبت» به اسبی گفته میشود که همراه سوار ولی بدون سوار حرکت میکند. با این حال، معنای رایجتر و شناختهشدهتر این واژه همان «شب و روز» و کنایه از گذر زمان است. این کلمه نشاندهنده تداوم و پیوستگی زمان در زندگی انسان است. در ادبیات، از «دوجنیبت» برای تأکید بر گذر سریع یا مداوم زمان استفاده میشود.
دوجنیبت
لغت نامه دهخدا
دوجنیبت. [ دُ ج َ ب َ ] ( ص مرکب ) دوجنیبه. با دویدک. || ( اِ مرکب ) کنایه از روز و شب باشد. ( برهان ) کنایه است از شب و روز و لیل و نهار. ( فرهنگ فارسی معین ).
فرهنگ عمید
شب و روز.
فرهنگ فارسی
شب و روز لیل و نهار.