دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] جلال طبیب، جلال الدین احمد بن یوسف بن الیاس طبیب شیرازی، حکیم، شاعر و طبیب قرن هشتم بود. او پزشک مظفریان و طبیب مخصوص شاه شجاع (حک: ۷۶۰ـ۷۸۶) بود.
سال تولدش معلوم نیست. اکثر تذکره نویسان اصل او را از فارس دانسته اند، ولی نویسنده تذکره هفت اقلیم او را اهل نیشابور معرفی کرده است. پدرانش همه اهل علم و ادب بودند و عمویش، نجم الدین محمود طبیب خوافی شیرازی، از دانشمندان معروف شیراز در اواخر قرن هفتم و اوایل هشتم و از نزدیکان خواجه رشیدالدین فضل اللّه (متوفی ۷۱۸) بود.
پزشک حاذق
جلال طبیب از حاذق ترین پزشکان روزگار خود و به این جهت مقرب ملوک زمان بود و گویا ریاست دارالشفای فارس را بر عهده داشت. معروف است که داروی مفرحی برای شاه شجاع درست کرد و با ابیاتی در وصف فواید آن به خدمت شاه فرستاد. شاه جواب داد: «همه نیک بگفتی، اما پیری مشکل به جوانی بدل شود». خواندمیر در حبیب السیر آورده است که جلال الاسلامِ طبیب، زهرکشنده ای برای نابودی پهلوان اسد خراسانی ساخت و به علیشاه مزینانی داد تا او را، که بر شاه شجاع شوریده بود، بکشد. احتمالاً طبیب مذکور همان جلال طبیب است.
طبیب شاعر
جلال طبیب گذشته از تبحر در پزشکی، شاعر هم بود و در شعر غالباً جلال و گاه طبیب تخلص می کرد. ابتدا مداح خواجه غیاث الدین محمد رشیدی، فرزند خواجه رشیدالدین فضل اللّه، بود. پس از کشته شدن خواجه غیاث الدین، نزد شاه محمود آل مظفر (متوفی ۷۷۶) رفت و قصایدی در مدح وی سرود. گفته اند در غزل سرایی چیره دست بود و غزل های لطیف و روان داشت. اشعار عربی و چندین غزل ملمع نیز از او در دست است. علاوه بر دیوانِ چهار هزار بیتی اش که تذکره نویسان از آن خبر داده اند، جمعی به غلط مثنوی گل و نوروز خواجوی کرمانی (متوفی ۷۵۳) را نیز به وی نسبت داده اند. از دیگر اشتباهات بعضی از تذکره نویسان درباره جلال طبیب این است که او را شاعر قرن یازدهم و شاگرد ملاصدرای شیرازی (متوفی ۱۰۵۰) دانسته اند. همچنین غزل های جلال عضد یزدی، شاعر قرن هشتم، را به جلال طبیب نسبت داده اند. (برای این گونه غزل ها و اشتباهات تذکره نویسان رجوع کنید به )
آثار
...
