میرحیدر تجرید دهلوی

[ویکی فقه] میر حیدر تجرید دهلوی، (د پس از ١١٥٠ق/١٧٣٧م)، شاعر پارسی گوی شبه قاره هند می باشد.
وی از سادات هندوستان، شاگرد سراج الدین علی خان آرزو و از معاصران و آشنایان خوشگو، صاحب سفینه خوشگو بود. او چندی درخدمت قمرالدین خان اعتمادالدوله بود، اما همراه فرماندار سند به آن دیار سفر کرد و سپس از راه دریا به بندر سورت رفت. پس از مدتی، راهی دهلی شد و در آن جا با سراج الدین علی خان آرزو، صحبت شعر داشت. در اوایل پادشاهی محمدشاه به عظیم آباد و مرشد آباد سفر کرد و در شمار دوستان سرافرازخان در آمد، ولی پس از کشته شدن سرافرازخان، به دکن و سپس به بندر سورت بازگشت. وی سپس به بنگاله رفت و ملازمت سراج الدوله و علاءالدوله را برگزید، و سرانجام در بندر سورت درگذشت.
آثار
تجرید در انواع علوم و فنون سرآمد بود. ساقی نامه خوب می سرود و بسیار غیور و سپاهی بود. خوشگو نامه ای از تجرید را که خطاب به یکی از بزرگان زمان خود نوشته، به تمامی نقل کرده است که احوال و برخی اشعار او را در بردارد. در منابع موجود، اشاره ای به دیوان وی نشده است، اما آقابزرگ تهرانی به این دیوان اشاره دارد. برخی از اشعار او به صورت پراکنده در کتب تذکره نقل شده است. از تجرید به سبب اقامتش در دهلی و بندر سورت، به نام های تجرید دهلوی و تجرید سورتی نیز یاد شده است.

💡 دره میرحیدر تحصیل در مقطع دکترا را در دانشگاه ایندیانا در شهر بلومینگتون پی‌گرفت، دانشگاهی که به خاطر حضور استادانی همچون پروفسور کیمبل و پروفسور پاندز از دانشگاه‌های شناخته‌شده در زمینه آموزش و پژوهش جغرافیا به‌شمار می‌آمد. تخصص اصلی او جغرافیای سیاسی و تخصص فرعی و منطقه‌ای او با توجه به ایرانی بودنش، در زمینه «منطقه خلیج فارس و خاورمیانه» بود.

💡 در مقطع کارشناسی ارشد جغرافیای دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۳ دو درس تحت عنوان «ژئوپلیتیک» و «مسائل جغرافیای سیاسی جهان» ارائه شد که درس «ژئوپلیتیک» آن را دکتر میرحیدر و «مسائل جغرافیای سیاسی جهان» را دکتر مستوفی تدریس می‌کردند.

💡 عنوان پایان‌نامه دکترای دره میرحید «عوامل جغرافیایی مؤثر بر بقای سیاسی ایران» بود که در سال ۱۹۶۲ با درجه عالی از آن دفاع کرد. با همین پیش‌زمینه و تخصص، پس از بازگشت به ایران برای نخستین بار جغرافیای سیاسی را به شکل سیستماتیک و مدرن به دانشجویان ایرانی آموزش داد و از این جهت ترویج رشته جغرافیای سیاسی مدرن در ایران مدیون دره میرحیدر است.

💡 ویژگی این برنامه به‌کارگیری محتوای تأیید شده از نظر استانداردهای علمی ورزشی (دکتر مینودخت میرحیدر و دکتر زهرا معتمدی) برای خردسالان و کودکان بوده‌است. مبنای حرکات ورزشی استفاده شده در این برنامه یوگای خردسالان است.

💡 وجود تاریخ یک صد ساله جغرافیای سیاسی در جهان، در ایران مدت زیادی از تاریخ آن نمی‌گذرد. نخستین متخصص در جغرافیای سیاسی در ایران دکتر دره میرحیدر است؛ با پیوستن وی به گروه جغرافیای دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۲، زمینه برای توسعه این شاخه از جغرافیا بیشتر فراهم شد.