تورمالین

سنگی متبلور به رنگ های زرد، سرخ، و بنفش که در جواهرسازی به کار می رود.

تورمالین ( به انگلیسی: Tourmaline ) با فرمول شیمیایی NaFe2+ 3 ( AlFe3+ ) 6 از مجموعه کانی هاست و انتهای بلورها در اثر حرارت شارژ الکتریسیته می دهد. دارای لومینسانس زرد، سبزدارد. خواص الکتریکی دارد. در اسیدها نامحلول است. کانیهای مشابه آن آمفیبول، آکتینوت، ریه بکیت، بریل و آندالوزیت به اروپا بوده است مشتق شده است در اسیدها نامحلول است. ترکیب شیمیایی بسیار متغیر با انکلوزیون های مهمFe3+, Mn , Ca و گاه حتی Cr , Ti , V , Li و غیره تند ( روبلیت ) - آبی تا سبزآبی ( ایندیگولیت ) - سبز ( وردلیت ) - بی رنگ ( رنگ اثر خط:سفید برای اولین بار در ایتالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: خورشید تورمالین - منشوری - آسیکولار، رنگ: سیاه ( شورل ) - قهوه ای تا قهوه ای سبز و قهوه ای سیاه ( دراویت، اوویت ) - صورتی تا قرمز، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: ناکامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمائی - پگماتیتی - دگرگونی - رگه های تیپ آلپی است.
همایند کانی شناسی ( پارانژ ) آن آمفیبول - آکتینوت - ریه بکیت - بریل - آندالوزیت - ارتوز - آپاتیت - کوارتز - بریل - توپاز است کاربرد آن: در الکتروتکنیک - انواع رنگی آن به عنوان سنگ های قیمتی مصرف می شود. از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات متراکم - شعاعی - رشته ای فراوان است و بیشتر در یافت شده درگرانیت ها، دیوریت ها، سینیت ها، و گرانولیت ها است و بیشتر در سنگهای دگرگونی مجاورتی، ناحیه ای و سنگهای رسوبی یافت می شود.
تورمالین های نگینی سیلانی با رنگ های روشن در مقادیر زیادی توسط شرکت هند شرقی هلند به اروپا آورده شد تا تقاضا برای کنجکاوی ها و جواهرات را برآورده کند. گاهی اوقات تورمالین را «مغناطیس سیلان» می نامیدند، زیرا به دلیل خواص پیروالکتریکی می توانست خاکستر داغ را جذب و سپس دفع کند.
گونه های رایج:
گونه های شورل:
سیاه مایل به قهوه ای تا سیاه - اسکورل،
گونه دراویت: از ناحیه Drave در Carinthia
زرد تیره تا سیاه مایل به قهوه ای - دراویت،
گونه Elbaite: نام خود را از جزیره البا در ایتالیا گرفته است
قرمز یا صورتی مایل به قرمز - انواع روبلیت،
آبی روشن تا سبز مایل به آبی - انواع indicolite ( از نیل )،
سبز - واردلیت یا زمرد،
بی رنگ - انواع آکرویت ( از یونانی "άχρωμος" به معنی "بی رنگ" ).

💡 برخی از سنگ‌های تورمالین، به ویژه سنگ‌های صورتی تا قرمز، با عملیات حرارتی تغییر می‌یابند تا رنگ خود را بهبود بخشند. سنگ‌های قرمز بیش از حد تیره را می‌توان با عملیات حرارتی دقیق روشن کرد. رنگ صورتی در سنگ‌های تقریباً بی‌رنگ تا صورتی کم رنگ حاوی منگنز را می‌توان با تابش پرتوهای گاما یا پرتوهای الکترونی تا حد زیادی افزایش داد.

💡 اسکورل سیاه مات و تسیلایزیت زرد گونه‌های تورمالین بی‌رنگ هستند که به ترتیب به دلیل غلظت بالای آهن و منگنز، حساسیت مغناطیسی بالایی دارند. بیشتر تورمالین‌های با کیفیت جواهر از گونه‌های البیت هستند. تورمالین‌های البیت آلوکروماتیک هستند و بیشتر رنگ و حساسیت مغناطیسی خود را از اسکرل (که آهن می‌دهد) و تسیلایزیت (که منگنز می‌دهد) به دست می‌آورند.

💡 آنومالی کوران یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر دوستان استان آذربایجان غربی قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، طلا است.سنگ میزبان این اندیس گرانیت، افیولیت است در این اندیس، پاراژنز‌های نقره، طلا، باریت، آمیتیست، فلوئوریت، کلریت، هماتیت، پیریت، کرومیت و تورمالین یافت می‌شوند.

💡 دیزه جین ۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر تاکستان استان قزوین قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس گرانودیوریت است و دیرینگی آن به دوران ترشیری می‌رسد. در این اندیس، پاراژنز‌های پیریت، مالاکیت، اسپیکولاریت، کوارتز، تورمالین یافت می‌شوند.