ابن غضائری

ابن غضائری. [ اِ ن ُ غ َ ءِ ] ( اِخ ) ابوالحسین احمدبن حسین بن عبیداﷲ الغضائری. عالم شیعی در اوائل قرن پنجم هجری، صاحب کتاب رجال معروف. او نزد پدر خود حسین بن عبیداﷲ متوفی به سال 411 هَ.ق. و سایر علمای عراق فنون ادب و فقه فراگرفت و ظاهراً به بغداد میزیست. و صاحب روضات گوید چون ابن غضائری مطلق گویند مراد احمدبن حسین باشد.

عالم شیعی در اوایل قرن پنجم

[ویکی فقه] وی ابو الحسین، احمد بن حسین بن عبید الله بن ابراهیم غضائری، رجال شناس و محدث امامی بغداد در سده های ۴ و ۵ق / ۱۰ و ۱۱م است.
کنیه وی به اختلاف ابوالحسن یا ابوالحسین ضبط شده است.
زندگی نامه
زندگی وی در هاله ای از ابهام قرار دارد، چرا که در منابع رجالی شیعه همچون الفهرست و رجال طوسی، رجال نجاشی و آثار متأخر که با استناد به این منابع نوشته شده اند، شرح حالی از وی به دست داده نشده و تنها نجاشی در برخی نقل قولهایی که از وی نموده، به زندگی و دانش وی اشارتی کرده است. همچنین از قراینی، نظیر سندی که افندی به نقل از فلاح السائل ابن طاووس به دست داده، برمی آید که وفات وی چندی پس از فوت پدرش (۱۵ صفر ۴۱۱) واقع شده است. اما آنچه مسلّم است او از علمای قرن پنجم هجری و هم دوره و هم شاگردی شیخ طوسی و نجاشی بوده است. چنانکه از سخن شیخ در فهرست استفاده می شود، ابن غضائری در سنین جوانی و قبل از ۴۰ سالگی از دنیا رفته است.مهمترین شخصیتی که در خاندان ابن غضائری همچون خورشیدی تابناک می درخشد پدر بزرگوار او حسین بن عبید الله غضائری است. او از رجالیون برجسته و آشنای به انساب بوده و از فقها ی کم نظیر دوران خویش به شمار می رود. حسین بن عبید الله دارای تألیفات و کتب فراوانی در علوم مختلف است مانند:- «التسلیم علی أمیر المؤمنین علیه السلام بإمره المؤمنین»- «کشف التمویظ و النعمة»- «تذکیر العاقل و تنبیه الغافل»- «مناسک الحج»- «البیان فی حیاة الرحمان» و...
مشایخ حدیث
با آنکه به اعتراف بزرگان، ابن غضائری شخصیتی ممتاز داشته و همه به فضل و تقوا و علم او اعتراف دارند، اما اطلاع چندانی از قسمتهای مختلف زندگی او در اختیار نداریم.از استادان و مشایخ وی تنها پدرش حسین بن عبیدالله (ه د، غضائری ) که از محدثان بنام بغداد بوده، احمد بن عبدالواحد ابن عبدون و ابوالحسین محمد بن عثمان نصیبی را می شناسیم.
شاگردان
...
[ویکی اهل البیت] شیخ ابوالحسین احمد (م 425 ق) فرزند حسین ابن عبیدالله بن ابراهیم، از اعاظم علمای شیعه در قرن پنجم هجری و از شیوخ محدثین و محققین امامیه بود تعبیری که بعضی اعیان درباره وی دارند، مقام عالی علمی وی را به خوبی نشان می دهد؛ گفته شده: «کان من أحفظ الشیعه بحدیث اهل البیت علیهم السلام».
وی خصوصاً در علم رجال از نوادر شیعه در زمان خود به شمار می رفت. در معرفی مقام وی همین اندازه کفایت می کند که بزرگانی چون مرحوم شیخ طوسی، مرحوم نجاشی و علمای متأخر خصوصاً مرحوم علامه، ابن داوود، سید جلیل القدر سید احمد بن طاووس هم از کتاب ایشان نقل کرده اند و هم به آرای او اعتماد نموده اند.
ابن غضائری از شاگردان پدرش حسین معروف به ابن الغضائری (م 411 ق) به همراه نجاشی (372ـ450 ق) صاحب کتاب معروف رجال نجاشی بوده است.
از دیگر اساتید او می توان ابومحمد بن طلحه بن علی بن عبدالله بن علاله، ابوالحسین صبیی، حسین بن محمد بن نبدار قمی، احمد بن عبدالواحد را نام برد.
کتاب جامع الاسماء الکتب المصنفة لدی الشیعة، کتاب جامع الاسماء الاصول المعتمدة لدی الشیعة بهم، کتاب التاریخ، کتاب الضعفاء، کتاب الثقات والممدوحین، الرجال.
کتاب رجال وی که به نام رجال ابن الغضائری شهرت دارد از منابع مهم کتب رجالی است و علامه حلی در کتاب خود الخلاصة و ابن داوود در رجال خویش و سید ابن طاووس (م 673 ق) در کتاب خود حل الاشکال از آن نقل می دارند. سید بن طاووس کتاب الجرح او را برای آن که محفوظ بماند تماماً در کتاب خویش درج کرد.

💡 شیخ طوسی در مقدمه کتابش الفهرست، از آثار ابن غضائری دو کتاب مصنفات و اصول را یاد می‌کند که توسط وی نگارش یافته‌است. وی در توصیف این دو اثر می‌نویسد که ابن غضائری بیش از پیشیان خود کوشیده‌است که به تفصیل آثار امامیه را معرفی نماید. طوسی در ادامه توضیح می‌دهد که این دو کتاب به جهت عدم توجه کافی به این دو اثر، اصل کتب از میان رفته‌است. نجاشی نیز در آثارش بدون ذکر منبع و به صورت مستقیم، از ابن غضائری گزارش‌هایی را نقل می‌کند که غالباً با دو عنوان «قال احمد بن الحسین» و «ذکر احمد بن الحسین» شروع می‌شود. با توجه به این نقل قول‌های نجاشی، احتمالاً وی به کتاب مصنفات ابن غضائری دسترسی داشته‌است و از آن مکرر استفاده نموده‌است. بجز این دو اثر در علم رجال، نجاشی از اثر دیگر وی استفاده نموده‌است که در حوزه تاریخ نگارش یافته‌است. نجاشی از این اثر در شرح حال برقی بهره برده‌است. احتمالاً این اثر به شرح محدثان امامیه پرداخته‌است. نجاشی در ۳ مورد، به نقل نظرات جرح و تعدیل ابن غضائری پرداخته‌است که احتمالاً از کتاب دیگری از ابن غضائری در این خصوص استفاده کرده باشد.

💡 عبدالله بن جعفر حمیری آثاری نیز در موضوع امامت تألیف کرده است. وی کتاب مهمی با نام الدلائل داشته است که تا قرن هفتم موجود بوده و بهاءالدین اربلی و ابن‌طاووس بخشهایی از آن را نقل کرده‌اند. ابن‌طاووس نسخه‌ای از این کتاب را، به خط احمد بن حسین ابن غضائری، در اختیار داشته است.