دانشنامه عمومی
حقوق کیفری، حقوق جزایی، حقوق جزا یا حقوق جنایی دارای دو بخش حقوق کیفری عمومی و حقوق کیفری اختصاصی است.
اساساً قوانین جزایی آفریننده حقوق برای افراد جامعه نیست؛ بلکه تنها افراد را مجبور به رعایت حقوق و ارزش ها می کند. به همین دلیل است که حقوق جزا را، «حقوق ارزشها» نیز نامیده اند. مشخصه بارز حقوق جزا ( کیفری )، ضمانت اجرای شدید آن است. این مجازات و کیفر است که حقوق جزا را به رشته ای سرکوبگر، در مقابل سایر گرایش ها تبدیل کرده است. از آن جا که این ابزار تنها در اختیار حاکمیت است، حقوق جزا را شاخه ای از حقوق عمومی دانسته اند.
حقوق کیفری بر اساس حوزه قضایی متفاوت است. بر خلاف حقوق کیفری، در حقوق مدنی بیشتر بر حل و فصل اختلافات و جبران خسارت قربانی تاکید می شود تا مجازات یا بازپروری مجرم. آئین دادرسی کیفری یک فعالیت رسمی است که واقعیت ارتکاب جرم را تأیید می کند و اجازه می دهد تا رفتار تنبیهی یا توانبخشی مجرم صادر شود.
از مهم ترین مراجع رسیدگی به جرایم کیفری در ایران، دادگاه انقلاب، دادسرا و دادگاه عالی انتظامی قضات، دادگاه کیفری یک، دادگاه کیفری دو و... می باشند.
دوره هایی از تاریخ حقوق کیفری بوده است که در آن، هرکس برای احقاق حق خویش خود اقدام می کرد و متعدی به حق خود را می داد ( دوره دادگستری خصوصی ). حتی پیش از این دوره، مسئولیت جمعی در مقابل مسئولیت فردی مطرح بوده است ( دوره جنگ های خصوصی ) که در آن زمان، چنانچه فردی از افراد گروه مرتکب جرمی می گردید، تمام گروه متعلق به بزه دیده با تمام گروه متعلق به بزهکار وارد نبرد تمام عیار می شدند. پس از این دوره ها بود که رفته رفته دروه دادگستری عمومی ظاهر شد که در آن، تعقیب و مجازات بزهکاران به دست رئیس یا حکومت سپرده شد و افراد حق دخالت مستقیم در کیفر را از دست دادند و جامعه حق اجرای کیفر را به دست حکومت سپرد. از همین رو، مدت های مدیدی است که کیفر، به عنوان یک ابزار شدید و سرکوبگر در دست حکومت ها قرار گرفت. ویژگی اصلی حقوق جزا در همین نکته نهفته است. در یکسوی مسائل حقوق جزا، همواره حکومت نشسته است.
حقوق جزا به تنهایی قادر به استخراج و اعمال مفاهیم خود نیست. این گرایش به شدت نیازمند بهره گیری از علوم دینی و فقهی، فلسفی، جامعه شناختی و جرم شناختی است. چرا که وظیفه این گرایش، همان طور که بیان شد، حمایت از ارزش های جامعه است. پس حقوق کیفری، برای تشخیص ارزش های یک جامعه ناگزیر از درک مبانی دینی و فقهی و فسلفی هر جامعه است. حقوقدان جزایی، باید ابتدا ارزش های جامعه خود را درک کند، و سپس با استفاده از روش های ارائه شده در علوم جرم شناسی و کیفرشناسی، روش های مناسبی را برای مقابله با نقض ارزش ها اتخاذ نماید.
حقوق کیفری (فیلم). حقوق کیفری ( انگلیسی: Criminal Law ) فیلمی دلهره آور به نویسندگی مارک کاسدان و کارگردانی مارتین کمبل است که در سال ۱۹۸۹ منتشر شد. از بازیگران آن می توان به گری اولدمن، کوین بیکن، تس هارپر، کرن یانگ و جو دان بیکر اشاره کرد.
