بایات

بایات. ( اِخ )از قلعه های یمن است در صنعاء. ( از معجم البلدان ).

از قلعه های یمن است

[ویکی الکتاب] بآیات. معنی مَقَامَهُمَا: در جای آن دو (کلمه مقام در اصل،اسم مکان ( مکانی است در آن جسمی از اجسام بایستد)یا اسم زمان(زمان ایستادن) ویا مصدر میمی (ایستادن)، ولی در موارد بسیاری، صفات و احوال چیزی نوعی ایستادن در یک محل و قرارگاه تشبیه می شود، و به آن صفات و احوال، مقام و...
معنی مَّقَامِی: مقام من - اقامت طولانی من (کلمه مقام در اصل،اسم مکان ( مکانی است در آن جسمی از اجسام بایستد)یا اسم زمان(زمان ایستادن) ویا مصدر میمی (ایستادن)، ولی در موارد بسیاری، صفات و احوال چیزی نوعی ایستادن در یک محل و قرارگاه تشبیه می شود، و به آن صفات و ا...
ریشه کلمه:
اوی (۴۱۸ بار)ائی (۳۸۲ بار)ایی (۶۲۸ بار)ب (۲۶۴۹ بار)
منظور از «آیات اللّه»، یا «آیات تکوینی» یعنی آثار عظمت الهی در نظام آفرینش است; و در این صورت اشاره به مسأله توحید می باشد. در حالی که «لِقائِهِ» اشاره به مسأله معاد است، یعنی آنها هم منکر مبدأ هستند و هم منکر معاد. و یا اشاره به «آیات تشریعی» یعنی آیاتی که خداوند بر پیامبرانش نازل کرده، که هم از مبدأ سخن می گوید، هم از نبوّت و هم از معاد، و در این صورت تعبیر به «لِقائِهِ» از قبیل ذکر عام بعد از خاص است. این احتمال نیز، وجود دارد که، منظور، همه آیات خدا در عالم آفرینش و تشریع است.

💡 در زمینه ریشه‌شناسی یا اتیمولوژی کلمه بایاتی نظرات مختلفی موجود است.

💡 تمام اشعر مذکور در کتاب دارای وزن هجایی هستند. وزن هجایی، وزن بومی و ملی ترکی است که از گذشته‌های بسیار دور تغذیه می‌شود. برخی از قالب‌های هجایی بسبب کاربرد بیشتر، نامهای خاصی یافته‌اند، نظیر: گرایلی، قوشما، بایاتی و جز آن. حداکثر شمارش هجایی یک مصراع ۱۶ هجاست بسبب تناسب و انتظام هجاهای مصاریع، قانون تقطیع نیز برای هر مصراع جاری است

💡 از سرایندگان مشهور بایاتی می‌توان به شاه اسماعیل صفوی که در شعر ختایی تخلص می‌کرد اشاره نمود.