صبغه ا

( صبغة ا ) صبغة ا. [ ص ِ غ َ تُل ْ لاه ] ( ع اِ مرکب ) ملت و دین محمدی. ( غیاث اللغات ). دین. ( ترجمان علامه جرجانی )( دهار ). دین خدای. ( السامی فی الاسامی ). دین خدای و فطرت خدای مر مخلوقات را. ( منتهی الارب ):
صبغةاﷲ نام آن رنگ لطیف
لعنةاﷲ بوی آن رنگ کثیف.مولوی.صبغةاﷲ چیست رنگ خم هو
پیسه ها یکرنگ گردند اندرو.مولوی.گر بصد پاره ام کنی زین زنگ
بنگردم که صبغةاﷲام.سعدی.با فریب رنگ این نیلی خم زنگارفام
کار بر وفق مرادصبغةاﷲ می کنی.حافظ.کلمه صبغةاﷲ مأخوذ است از آیه 138 از سوره بقره «صبغةاﷲ و من احسن من اﷲ صبغةً و نحن له عابدون » آنکه امر کرد ( خدا ) به آن محمد صلی اﷲ علیه و آله و سلم را و آن ختانت است. ( منتهی الارب ).
صبغة ا. [ ص ِ غ َ تُل ْ لاه ] ( اِخ ) او راست: دو حاشیه کبری و صغری که گردآورده از هیجده حاشیه است. ( کشف الظنون ج 1 ص 164 ). مؤلف الاعلام گوید: صبغةاﷲبن روح اﷲبن جمال اﷲ بروجی حسنی نقشبندی، فقیهی است متصوف. اصل او از اصفهان است و مولد وی بَروج هند و در مدینه سکونت جست و هم بدانجا درگذشت. او راست: حاشیه بر تفسیر بیضاوی و کتاب «باب الوحدة» و رسائل. ( الاعلام زرکلی ج 2 ص 428 ).
صبغة ا. [ ص ِ غ َ تُل ْ لاه ] ( اِخ ) ابن ابراهیم حیدری. مؤلف الاعلام گوید:وی بعصر خویش شیخ مشایخ بغداد بود. مولد او قریه ماورال است و به بغداد سکونت جست و هم بدانجا درگذشت. از کتب اوست: حاشیه بر تفسیر بیضاوی و حواشی بر حواشی عصام الدین بر شرح کافیه جامی و حواشی بر محاکمات و عقائد احمدبن حیدر و جز آن. ( الاعلام زرکلی ج 2 ص 428 ).

💡 البته افلاطون، از نكات و آرمانهاى ديگرى نيز، چون آرمان عدالت واعتدال در مدينه فاضله سخن مى گويد و اين مقوله در سرتاسر كتاب جمهورى، بهعنوان ركن و محور اساسى در بافت انديشه و همينطور در سازمان مدينه فاضله وى بهچشم مى خورد، ليكن باز هم با يك صبغه فلسفى و سياسى نسبت به اين گونه قضايا.به اعتقاد وى:

💡 مثلا، كمال و جمال ملائكه مظهر و آيت كمال و جمال الهى است و خود فرشتگان نيز مظاهر وآيات خداى سبحانند، ليكن آنان مصداق خليفه اصطلاحى خدا نيستند و ابليس نيز مظهراضلال كيفرى است؛ چنان كه هر موجود طبيعى اعم از جماد و نبات و حيوان و انسان طالح وسفاك و مفسد نيز مظهر و آيت نامى از نام هاى الهى است، ولى هيچ يك از آنها خليفه مصطلحخداوند نيست و اوصاف و افعال آنها نيز صبغه خلافتافعال الهى را ندارد.

💡 لازم است از توجه به تاريخ اسرائيل كه نه تنها صبغه حديثى ندارد، بلكه از نصابسلامت تاريخى نيز برخوردار نيست كاملا اجتناب شود؛ مانند اين كه حوا عليهما السلام آدمعليه السلام را مست كرد و آنگاه وى را به طرف درخت ممنوع برد و او هم از آن درخت خورد.(858)

💡 گرچه در سنت حکمرانی سلطانی، مفهوم قدرت به معنی اینکه اقتدار اصلی در دست یک نفر، یعنی سلطان بود، ماهیت قدرت سلطان بستگی داشت به تعادل بین نیروها و مقامات مختلف، و حفظ قدرت سلطان از طریق کنترل قدرت بین امرا و ارتش و نهادهای دولتی صورت می‌گرفت، اما زمانی که اقتدار امرا از سلطان بیشتر می‌شد، دولت صبغه نظامی به خود می‌گرفت، لذا دیوانسالاری نقشی صوری پیدا می‌کرد و حکومت مرکزی سست می‌شد.