ادراک اولواالالباب

[ویکی فقه] ادراک اولواالالباب (قرآن). بر طبق آیات قرآن، تنها صاحبان اندیشه هستند که در برابر حق متذکّر می شوند؛ این امر نشان دهنده احترام به اولواالالباب است.
آگاهی خردمندان به اعطای حکمت از سوی خداوند به انسان، بر اساس مشیت الهی است.«یؤتی الحکمة من یشاء ومن یؤت الحکمة فقد اوتی خیرا کثیرا وما یذکر الا اولوا الالبـب»؛ (خدا) دانش و حکمت را به هر کس بخواهد (و شایسته بداند) می دهد؛ و به هر کس دانش داده شود، خیر فراوانی داده شده است. و جز خردمندان، (این حقایق را درک نمی کنند، و) متذکر نمی گردند.
حکمت خدادادی
آگاهی و درک اولواالالباب به خیر فراوان بودن حکمت خدادادی است.یؤتی الحکمة من یشاء ومن یؤت الحکمة فقد اوتی خیرا کثیرا وما یذکر الا اولوا الالبـب.
برترین نعمتهای الهی
در آیه سخن از حکمت و معرفت و دانش می گوید، چرا که تنها حکمت است که می تواند بین این دو کشش الهی و شیطانی فرق بگذارد، و انسان را به وادی مغفرت و فضل بکشاند و از وسوسه های گمراه کننده ترس از فقر برهاند.یا به تعبیر دیگر خداوند به بعضی از افراد بر اثر پاکی و جهاد با نفس، نوعی علم و بینش می دهد که آثار و فوائد اطاعت الهی و از جمله انفاق و نقش حیاتی آن در اجتماع را درک کند و میان آن و وساوس شیطانی فرق بگذارد.می فرماید: " خداوند دانش را به هر کس بخواهد (و شایسته بداند) می دهد" (یؤتی الحکمة من یشاء).در تفسیر " حکمت" معانی زیادی ذکر شده از جمله" معرفت و شناخت اسرار جهان هستی" و" آگاهی از حقایق قرآن " و" رسیدن به حق از نظر گفتار و عمل" و" معرفت و شناسایی خدا" و" آن نور الهی که وسوسه های شیطانی را از الهامات الهی جدا می سازد".و ظاهر این است حکمت یک معنی وسیعی دارد که تمام این امور، حتی نبوت را که بعضی از معانی آن شمرده اند شامل می شود که آن نوعی از علم و آگاهی است، و در اصل از ماده حکم (بر وزن حرف) به معنی منع گرفته شده و از آنجا که علم و دانش و تدبیر، انسان را از کارهای خلاف باز می دارد به آن حکمت گفته اند.بدیهی است منظور از جمله" من یشاء" (هر کس را که بخواهد) این نیست که خداوند بدون هیچ علتی حکمت و دانش را به این و آن می دهد، بلکه اراده و مشیت خداوند همه جا آمیخته است، با شایستگی های افراد، یعنی هر کس را شایسته ببیند از این سرچشمه زلال حیاتبخش سیراب می نماید، سپس می فرماید:" و هر کس که به او دانش داده شود خیر فراوانی داده شده است" (و من یؤت الحکمة فقد اوتی خیرا کثیرا).و به گفته آن حکیم: " هر کس را که عقل دادی چه ندادی و هر کس را که عقل ندادی چه دادی! ".قابل توجه اینکه بخشنده حکمت خدا است در عین حال در این جمله نامی از او به میان نیامده تنها می فرماید: " به هر کس حکمت داده شود خیر فراوانی داده شده است".این تعبیر گویا اشاره به این است که دانش و حکمت ذاتا خوب است از هر جا و از ناحیه هر که باشد تفاوتی در نیکی آن نیست.قابل توجه این که در این جمله می فرماید: به هر کس دانش و حکمت داده شد خیر و برکت فراوان داده شده است نه" خیر مطلق" زیرا خیر و سعادت مطلق تنها در دانش نیست بلکه دانش تنها یکی از عوامل مهم آن است و در پایان آیه می فرماید: " تنها خردمندان متذکر می شوند" (و ما یذکر الا اولوا الالباب)." تذکر" به معنی" یادآوری" و" نگاهداری علوم و دانشها" در درون روح است. و" الباب" جمع" لب" به معنی" مغز" است و از آنجا که مغز هر چیز بهترین و اساسی ترین قسمت آن است به" عقل" و" خرد"" لب" گفته می شود.این جمله می گوید: تنها صاحبان عقل و خرد این حقایق را حفظ می کنند و به یاد می آورند و از آن بهره مند می شوند اگر چه همه افراد (جز مجانین و دیوانگان) صاحب عقل اند اما اولوا الالباب به همه آنها گفته نمی شود. بلکه منظور آنهایی هستند که عقل و خرد خود را به کار می گیرند و در پرتو این چراغ پر فروغ، راه زندگی و سعادت را می یابند.این بحث را با سخن یکی از دانشمندان اسلامی پایان می دهیم (که احتمالا این سخن را از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله شنیده است) " گاه می شود که خداوند اراده عذاب و مجازات مردم روی زمین را می کند، ولی هنگامی که بشنود معلمی به کودکان حکمت می آموزد، به خاطر این عمل، عذاب را از آنها دور می سازد".