ترکیب بند محتشم

[ویکی اهل البیت] ترکیب بند. (اِ مرکب ) آن که شاعر چند بند به بحر موافق و به قوافی مختلف تصنیف نماید و مابین هر بیتی علیحده غیر مکرر متفق الوزن و مختلف القوافی حایل کند. قسمتی است از اقسام ترجیع بند.
ترکیب بند پرسوز و محتوای است از محتشم کاشانی؛ شاعر اوایل عهد صفوی که بیشتر به سرودن مدایح و مراثی اهل بیت پیامبر می پرداخت و به خاطر همین ترکیب بند شهرت ویژه پیدا نمود.
در ایام عزاداری سیدالشهدا علیه السلام، مساجد، تکایا و مجالس سوگواری را با کتیبه هایی که این اشعار، بر روی آنها نقش بسته است، سیاهپوش می کنند. این ترکیب بند در دوازده بند، سروده شده و بارها به صورت های مختلف چاپ شده است. بند اول از ترکیب بند محتشم چنین است:
                      

💡 کتاب او با نام " رساله راو شریرا گائون " (Iggeret Rav Sherira Gaon) تاریخچه ای جامع از ترکیب بندی تلمود است. این رساله در پاسخ به سؤالی از دانشمندان قیروان بود که دربارهٔ نگارش و ترکیب میشنا و تلمود پرسیده و به‌طور خاص بیان کرده بودند، چرا از مقامات قبلی به ندرت نام آورده شده و از نظر تاریخی پیوسته به نظر نمی‌رسد.

💡 نظم و ترتیب دادن، برنامه‌ریزی کردن بین عناصر تصویری، منسجم نمودن قسمت‌ها با هم، ترکیب کردن و کنار هم قرار دادن آنها، ساختار و سازماندهی عناصر تجسمی و هماهنگ‌کردن همهٔ اجزا با هم، مفهوم ترکیب را مشخص می‌کند. مفهوم ترکیب بندی یا کمپوزیسیون با مفاهیم دیگر از جمله: COMPOSITION, Formation، ارتباط و مطابقت دارد که هر کدام به نحوی به در خلاقیت تجسمی مصداق پیدا می‌کند.

💡 هرچند در برخی آثار مثل کتاب الاغانی، تأثیرات هنر ساسانی و آسیای میانه مثل استفاده از ترکیب بندی متقارن، رنگ طلایی و هاله‌های دور سر قابل مشاهده است. می‌توان گفت ترکیب بندی‌ها و سبکهای کار شده در سبک بغداد از تنوع بسیار بالایی برخوردار است.