الوافیه فى اصول الفقه

[ویکی اهل البیت] عبدالله بن محمد بشروی خراسانی، مشهور به فاضل تونی.(م 1071 ق)
وی عالمی فاضل، فقیه، صالح، عابد، پارسا و یکی از اعلام بزرگ شیعه در قرن یازدهم بوده است. گفته شده که وی در علم و کمال و فضیلت و تقوا به مرحوم مقدس اردبیلی شباهت داشته است و چون حر عاملی معاصر او بوده، بهتر از هر کس دیگر او را در امل الآمل توصیف نموده است.
وی مدتی در اصفهان در مدرسه ملا عبدالله مشغول تحصیل بود، سپس به مشهد رفت و مدتی در آنجا می ماند، آنگاه به عزم زیارت ائمه از راه قزوین عازم عتبات شد، اما به درخواست خلیل قزوینی مدتی هم در قزوین ماند و سپس عازم زیارت گردید و در میان راه در کرمانشاه دیده از جهان فروبست. شاید رحلت وی در برگشت از زیارت بوده است.
شرح الارشاد در فقه، فوائد المدینه در اصول، وافیه در اصول و...
این کتاب در اصول فقه شیعه امامیه و از بهترین کتب این فن است. کتاب وافیه مورد توجه و مرجع بسیاری از فقها و اصولیونی بوده که بعد از فاضل تونی آمده اند. صاحب الذریعه در مورد کتاب وافیه چنین می نویسد: «فهذه رسالة وافیة و جملة شافیة محتویة علی تحقیق المهم من المسائل سیّما مباحث الأدلّة العقلیة و مباحث الاجتهاد والتقلید و باب التراجیح...».
این کتاب حاوی مسایل زیر است:
شرح الوافیه، تألیف سید جواد عاملی، صاحب مفتاح الکرامه (م 1226ق)؛ شرح الوافیه، نوشته سید حسن حسینی؛ شرح الوافیه، نوشته سید صدرالدین محمد بن میرمحمدباقر رضوی قمی؛ شرح الوافیه، نوشته سید بحرالعلوم محمدمهدی بن سید مرتضی بن سید محمد طباطبائی بروجردی غروی (م 1212 ق).

💡 59- ابو حامد محمد غزالى درگذشته بهسال 505 هجرى در كتاب المستصفى فى اصول الفقه چاپ مصطفى البابى، مصرسال 1356، ج 2، ص 101. شرح حال غزالى در كشف الظنون، ج 2، ص 1673 و نيزالاحكام آمدى، ج 2، ص 141 آمده است.

💡 190 - نهج المسترشدين فى اصول الدين، حسن بن يوسف، علاّ مه حلّى، تحقيق سيد احمدحسينى و شيخهادى يوسفى، مجمع الذخائر الاسلامية، قم.

💡 262- الارشاد، الى قواطع الادلة فى اصول الاعتقاد للامام الجوينى، ص 421، بهنقل نظرية الامامة لدى الشيعة الاثنى عشرية، ص 522 - 523.

💡 14 - فى اصول الكافى - (عدة من اصحابنا عنسهل بن زياد عن ادريس الحارثى عن محمد بن سنان عنمفضل بن عمر قال قال ابو عبدالله عليه السلام احتجبوا من الناس كلهم ببسم الله الرحمنالرحيم و بقل هو الله احد، اقراها عن يمينك و عن شمالك و من بين يديك و من خلفك و من فوقكو من تحتك، و اذا دخلت على سلطان جائر فاقراها حين تنظر اليه ثلاث مرات واعقد بيدكاليسرى ثم لا تفارقها حتى تخرج من عنده.)

💡 127 - الفصول المهمّة فى اصول الائمّة:، محمد بن الحسن، شيخ حرّ عاملى (م 1104 ق)، چاپ حيدريه، چاپ دوّم، نجف اشرف، 1378 ق.

💡 669- مسعودى در مروج الذهب مى نويسد: پس از وفات حسن بن على عليه السلامپيروان وى اختلاف كردند و 20 فرقه شدند و مادلايل هر فرقه را درباره عقيده مذهبى كه دارد و آنچه درباره غيبت مى گويند در كتاب((سير الحيات ))و كتاب ((المقدمات فى اصول التديانات ))آورده ايم. (مروج الذهب،مسعودى، ج 2، ص 572).