مکتب دار
مکتبدار، که در منابع لغوی مانند آنندراج به سادگی معلم تعریف شده، نقشی بنیادین در نظام آموزشی سنتی ایفا میکرده است. این عنوان ترکیبی (اسم مرکب) بیانگر جایگاه فردی است که مسئولیت آموزشهای پایهای و مقدماتی را بر عهده داشته است. وظیفه اصلی مکتبدار، برقراری نخستین پل ارتباطی میان کودک و دنیای علم و سواد بود. این نقش، فراتر از یک آموزگار ساده بود، زیرا مکتبدار به عنوان متولی اصلی آموزش سواد خواندن و نوشتن، پایههای اخلاقی و اجتماعی دانشآموزان را نیز شکل میداد و محیطی را فراهم میآورد که در آن، اصول اولیه فرهنگ و ادب ایرانی به نسلهای آینده منتقل میشد.
بر اساس تعاریف فرهنگنامههایی چون ناظمالاطبا، دایره وظایف مکتبدار شامل آموزش مهارتهای اساسی نظیر خواندن، نوشتن و جز آن بوده است. این جز آن اشاره به مباحث مقدماتی دینی، محاسبات ابتدایی، و احیاناً خوشنویسی (نستعلیق یا شکسته) دارد که لازمه ورود به مراحل بالاتر تحصیل یا انجام امورات روزمره تجاری و اداری بود. مکتبدار، برخلاف مدرسان سطوح عالی، با مخاطبانی خردسال سروکار داشت و نیازمند صبر، دقت و توانایی در سادهسازی مفاهیم بود تا اطمینان حاصل شود که تمامی کودکان، فارغ از پیشینه خانوادگی، به ابزارهای لازم برای مشارکت در جامعه دست مییابند.
مترادفها
معلم، مدرس، آموزگار
لغت نامه دهخدا
مکتب دار. [ م َ ت َ ] ( نف مرکب ) معلم. ( آنندراج ). کسی که کودکان را خواندن و نوشتن و جز آن آموزد. ( ناظم الاطباء ).
فرهنگ عمید
کسی که مکتب دارد و به کودکان خواندن و نوشتن یاد می دهد.
فرهنگ فارسی
( صفت ) کسی که مکتب را اداره کند: [ حیف از آن پولهایی که سه سال تمام به میرزا حسن مکتب دار دادم تا سواد دارش کند. ] ( شام.۵۹ )
جمله سازی با مکتب دار
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 در دوران قدیم، یک مکتب دار باسواد و باوقار، مسئولیت سنگینی برای آموزش الفبا و اصول اولیه دین به کودکان روستاهای دورافتاده بر عهده داشت.
💡 آن مکتب دار قدیمی با تکیه بر صبر و حوصله زیاد، نسلهای مختلفی از دانشآموزان را برای ورود به دنیای بزرگترهای تحصیلکرده آماده میکرد.
💡 یاد و خاطره آن مکتب دار که با عشق به آموزش فعالیت میکرد، هنوز هم در دل مردم آن منطقه و شاگردان قدیمیاش زنده است.