در منابع عبری بدین نام و در متون عربی به «ادریس» شناخته میشود، از پیامبران بزرگ الهی و از تبار حضرت آدم علیهالسلام است. نسب او بنا بر روایات چنین آمده است: اخنوخ بن یارد بن مهلائیل بن قینان بن انوش بن شیث بن آدم علیهمالسلام. به گفتهٔ قفطی در تاریخالحکماء، نام او نزد عبرانیان خنوخ و در میان عرب ادریس است؛ و خداوند، در کتاب عربی و روشن خود یعنی قرآن کریم، او را به عنوان ادریس یاد کرده است. محل تولد او را مصر، در شهری به نام منف دانستهاند. روایتها دربارهٔ مدت عمر او متفاوت است: بنا بر قولی هشتاد و دو سال و به نقلی دیگر سیصد و شصت و پنج سال در زمین زیسته است.
در میان دانشمندان اسلامی و مورخان علوم، از اخنوخ با نامهای دیگری نیز یاد شده است. ابن ابی اصیبعه در عیونالأنباء او را همان هرمس اول دانسته است؛ زیرا لفظ هرمس در یونانی به معنای عطارد است. هرمس در میان یونانیان اطرسمین، در میان عرب ادریس در میان عبریان اخنوخ و نزد ایرانیان اورمزد یا هرمز نامیده میشده است. این اسامی همگی بر شخصیت دانشمند، پیامبر و نخستین آموزگار بشر در فنون نوشتن، دوختن، حکمت و دانش دلالت دارند.
در متون کهن آمده است که جامع مراتب نبوت، حکمت و سلطنت بود و او را اوریای سوم میخواندند؛ چرا که نخستین آموزگار انسانها حضرت آدم علیهالسلام بود، دوم شیث نبی، و سوم ادریس، که پس از حدود دویست سال از رحلت آدم برانگیخته شد. بسیاری از دانشهای الهی و فنون دنیوی نخستین بار به او نسبت داده شده است. از جمله گفتهاند که دوختن لباس، نگارش و نوشتن، و بسیاری از صنایع از او آغاز شد. بنابر روایت ابنعباس، بر ادریس سی صحیفه نازل گردید. همچنین آمده است که خداوند بر شیث پنجاه صحیفه، بر ابراهیم ده صحیفه، بر موسی تورات و پیش از آن صحیفههایی، بر داود زبور، بر عیسی انجیل و بر حضرت محمد صلیاللهعلیهوآله قرآن کریم را نازل فرمود. اخنوخ یا ادریس در علم و فرزانگی چنان مرتبهٔ بلندی داشت که به فرمان الهی به آسمان عروج داده شد. بعدها دو تن از حکمای بزرگ را نیز به پیروی از او هرمس ثانی و هرمس ثالث نامیدند؛ اولی از بابل و دومی از مصر بود.
