ابن حبان

ابن حبان. [ اِ ن ُ ح ِب ْ با ] ( اِخ ) محمدبن احمد بستی. وفات 354 هَ.ق. در سن 80 سالگی. تولد او به سیستان بوده و پس از مسافرتهای بسیار قاضی سمرقند شد، و سپس بتهمت زندقه معزول گشت و علت ْ آنکه گفته بود نبوت چیزی جز علم و عمل نیست. و کتب چندی در حدیث از او در دست است.

[ویکی فقه] اِبْن ِ حِبّان، ابوحاتم، محمد بن حبان بن احمد بن حبان (ح ۲۷۰- ۲۱ شوال ۳۵۴ق /۸۸۳ -۲۰ اکتبر ۹۶۵م )، محدث، فقیه شافعی، مورخ و لغوی تمیمی بُستی است.
زادگاه و تاریخ تولد وی دقیقاً دانسته نیست. ابن حبان در بُست (شهری قدیمی در جنوب شرقی افغانستان کنونی) از ابو احمد اسحاق ابن ابراهیم و ابوالحسن محمد بن عبدالله بن جنید
یاقوت، بلدان، ج۱، ص۶۱۳.
تراجم نویسان و مورخان از ابن حبان دو چهره متفاوت و گاه متضاد ترسیم کرده اند: برخی وی را ثقه،
ابن شاهین عمر، تاریخ اسماء الثقات، ج۱، ص۲۹۶، به کوشش عبدالمعطی امین قلعجی، بیروت، ۱۴۰۶ق /۱۹۸۶م.
ابن حبان از صاحب نظران علم حدیث و رجال است و در این دو علم آرای ویژه ای دارد. وی در جرح و تعدیل دارای مسلکی مخصوص است و معتقد است که راوی عدل کسی است که جرحی بر او وارد نشده باشد، زیرا جرح ضد عدل است و اگر کسی را جرح نکرده باشند، لامحاله عادل شمرده می شود.
ابن حبان محمد، کتاب الثقات، ج۱، ص۱۳، به کوشش عزیزبیگ و دیگران، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۳ق /۱۹۷۳م.
...

💡 ابراهیم الحربی گفت: او ثقه است. دارقطنی گفت: او راستگو است. و ابن حبان از او در ثقه‌های خود یاد کرده‌است. و اما قول عضدی: «او ضعیف است، من در شیوخ ما احدی را ندیدم که از او روایت کنند.» ذهبی در پاسخ به او در سیر اعلام النبلاء فرمود: «این خطر است، اگر عضدی به ضعف خودش آگاهی داشت.» ابن حزم نیز آن را ضعیف طبقه‌بندی کرده و ذهبی نیز در پی آن می‌گوید: «بر این مرد ایرادی نیست و احادیث او محکم هستند»... و گناهش این است که به دنبال گرفتن اجرت برای روایت رفته‌است، شاید دلیلش این باشه که گویا محتاج بوده، پس ضرری ندارد».

💡 ابوحاتم، محمّد بن حِبّان بُستی (۸۸۳–۹۶۵م) محدث برجستهٔ ایرانی-سجستانی بود. از استادان برجسته‌اش ابوبکر ابن خزیمه بود و ابوعبدالله حاکم نیشابوری از او روایت کرد. حاکم همچنین ذکر می‌کند که او مدتی قاضی نسا بوده و به به علوم گوناگونی مثل پزشکی، اخترشناسی و فلسفه نیز پرداخته‌است. حاکم شگفتی خود را از این امر بیان کرده و نوشت که معمولاً علمای حدیث به این علوم نمی‌پرداخته‌اند. همچنین ابن حبان مدتی قاضی سمرقند بوده‌است. چند اثر برجسته از ابن حبان به‌جای مانده‌است.