ملاباشی

ملاباشی. [ م ُل ْ لا ] ( ص مرکب، اِ مرکب ) ملا که در دربار پادشاهان باشد. ( آنندراج ). لقبی که به بعضی از معلمین سلاطین و شاهزادگان می داده اند. لقب معملهای عربیت سر خانه در خانه شاهزادگان وامرا در دوره صفویه و قاجاریه. ( از یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). || رئیس و بزرگ ملایان. اعلم و افضل ملایان: در بیان شغل ملاباشی و اهالی شرع دارالسلطنه اصفهان... مشارالیه سرکرده تمام ملاها و در ازمنه سابقه سلاطین صفویه ملاباشیگری منصب معینی نبود بلکه افضل فضلای هر عصری در معنی ملاباشی،در مجلس پادشاهان نزدیک به مسند مکان معینی داشته واحدی از فضلا و سادات نزدیکتر از ایشان در خدمت پادشاهان نمی نشستند... ( تذکرة الملوک ص 2 ). بعد از فوت او ملامحمدحسین نامی ملاباشی شده. ( تذکرة الملوک ص 2 ).
ملاباشی. [ م ُل ْ لا ] ( اِخ ) دهی از دهستان کلخوران است که در بخش مرکزی شهرستان اردبیل واقع است و 867 تن سکنه دارد. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 4 ).

بزرگ و سردستۀ ملایان.

دهی از دهستان کلخوزان بخش مرکزی شهرستان اردبیل. کوهستانی معتدل. دارای ۸۶۷ تن سکنه.
( صفت اسم ) رئیس ملا یان ملایی که در دربار پادشاهان باشد و تدریس شاه یا شاهزادگان را بعهده دارد ( صفویه قاجاریه ): [ فصل اول در بیان شغل ملا باشی - مشار الیه سرکرده تمام ملا ها ( بود ). ] ( تذکره الملوک. ۱ )

مُلّاباشی
عنوان رؤسای روحانیترین در دورۀ صفویّه و افشاریّه. مُلّاباشی، عالم ترین و متنفذترین روحانی زمان خود بود و در مجالس شاه، نزدیک او می نشست. کارهای مُلّاباشی عموماً در شفاعت از مقصران، رفع تعدی از مظلومان، تقاضا از شاه و پاسخ به احکام و مسائل شرعی بود. در ایام سلطنت شاه سلطان حسین صفوی، منصب مُلّاباشی را محمدباقر مجلسی و در دورۀ نادرشاه ملاعلی اکبر خراسانی داشت.

💡 در خرداد سال ۱۴۰۰، شیرین شیرزاد ملاباشی همسر محسن پودنکی، قهرمان فقید کشتی فرنگی ایران و سرپرست تیم ملی کشتی بانوان در فدراسیون رسول خادم در گفتگو با بخش ورزشی رسانه ایران اینترنشنال، با حالتی گریان مدعی شد در اتاق بهرام افشارزاده، دبیرکل اسبق فدراسیون جهانی ورزش‌های زورخانه‌ای مورد تعرض جنسی قرار گرفته‌است.

💡 خانه معتمدی یا خانه ملاباشی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله پا قلعه، خیابان ملک واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۵۸۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

💡 دربار شاه از سرکوب این قیام‌ها عاجز بود چون از طرفی وزیر اعظم، خود یک لزگی بود و از طرفی شاه تحت تأثیر مشاورانی چون ملاباشی محمدحسین مجلسی و رحیم‌خان حکیم‌باشی قرار داشت. این دو از مخالفان وزیر اعظم به‌شمار می‌آمدند و یک لشکرکشی موفق علیه شورشیان افغان توسط وزیر اعظم را مغایر منافع خویش می‌دانستند.