مریخ نورد

{Mars rover} [نجوم] سطح نوردی که مخصوص کاوش در سطح مریخ است

مریخ نورد یا بهرام نورد یک خودروی خودکار است که بعد از فرود بر روی سیاره مریخ به حرکت در می آید. مریخ نورد نوعی سطح نورد است و نسبت به فضاپیماهای سطح نشین ساکن، برتری دارد. برای مثال یک مریخ نورد توانایی بررسی مساحت بیشتری از سطح مریخ دارد و می تواند به اهداف قابل توجه هدایت شود.
تا فوریهٔ ۲۰۲۱ پنج ربات مریخ نورد به طور موفقیت آمیز در سطح مریخ فعال بوده اند. آزمایشگاه پیش رانش جت، یک آزمایشگاه علمی و فناوری ناسا، مأموریت رهیاب مریخ و سطح نورد هم اکنون غیر فعالش سژرنر را مدیریت کرده است. این آزمایشگاه در حال حاضر مأموریت پشتکار و مریخ نورد اکتشاف و سطح نشین های کنجکاوی، فرصت، و روح را مدیریت می کند.
از اهداف ناسا بر روی مریخ یافتن نشانه های زیست پذیری، سنگواره شناسی، و کربن آلی است.
مریخ نوردهای متعددی به سطح مریخ فرستاده شده اند:
• مریخ۲، ناموفق. ۱۹۷۱ میلادی. سطح نشین مریخ ۲ موفق به فرود آوردن ربات Prop - M نشد. Prop - M دارای ۲ اسکی برای حرکت بر روی سطح مریخ بود.
• مریخ ۳، ناموفق. ۱۹۷۱ میلادی. حامل مریخ نورد Prop - M. مخابره با سطح نشین مریخ ۳ بعد از ۲۰ ثانیه قطع شد.
• سوجورنر ( مریخ نورد )، موفق. سطح نشین رهیاب مریخ در تاریخ ۴ ژوئیه ۱۹۹۷ بر سطح مریخ نشست.
• بیگل ۲، ناموفق. ۲۰۰۳ میلادی. هیچ تماسی با سطح نشین به علت درست کار نکردن پانل خورشیدی برقرار نشد.
• روح، موفق. اسپیریت در تاریخ ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۴ در منطقهٔ دهانهٔ گسیو ( Gusev ) در مریخ به سلامت فرود آمد. در اول مهٔ ۲۰۰۹ و روز کاری ۱۸۹۲ ام، اسپریت در خاک های بسیار نرم منطقه ای به نام «تروی» ( Troy ) به دام افتاد. تیم کارشناسان در آزمایشگاه پیش رانش جت ناسا تا ۲۵ مهٔ ۲۰۱۱ به تلاش ناموفق خود برای ارتباط با اسپیریت ادامه داد اما در این زمان رسماً پایان کار اسپیریت را اعلام کرد.
• فرصت، موفق. در ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۰۴، مریخ نورد «فرصت» ( Oppurtunity ) پا به سطح مریخ گذاشت. این کاوشگر هنوز هم فعالانه به اکتشاف در سیارهٔ سرخ می پردازد.
• کنجکاوی، موفق. این کاوشگر در تاریخ ۲۶ نوامبر ۲۰۱۱ توسط ناسا، سازمان فضایی آمریکا به مقصد مریخ پرتاب شد و حدود ۸ ماه بعد در ۶ اوت ۲۰۱۲ بر روی سطح این سیاره فرود آمد. کنجکاوی هم اکنون در گودال گیل نزدیکی خط استوا مریخ، در حال کاوش است.
• استقامت، موفق. این کاوشگر مأموریت خود را در تاریخ ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۰ آغاز کرد و در تاریخ ۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۱ مصادف با بامداد ۱ اسفند ماه ۱۳۹۹ روی سطح مریخ فرود آمد. این مریخ نورد همچنین پهباد کوچکی با نام بالگرد مریخی نبوغ را به همراه خود دارد و هم اکنون بر سطح مریخ در حال کاوش است.

💡 فرصت و روح به ترتیب و با فاصله دو هفته، نشانه‌های وجود آب مایع در زمانی دور در سیاره سرخ را کشف کردند. بررسی داده‌های ارسالی از مریخ نورد روح، مشخص کرد بستر این سطح در مجاورت با آب مایع، دچار تغییرات فیزیکی و شیمیایی شده‌است. هر دو مریخ نورد به نشانه‌هایی از آب از جمله سنگ‌های رسوبی و حاوی هماتیت رسیدند. فرصت خیلی زود اثبات کرد که مقدار زیادی آب به همراه نمک در فلات مریدیانی (محل فرود مریخ نورد فرصت) وجود داشته‌است. یافتن شواهدی از وجود آب در گذشته سیاره سرخ، مأموریت اصلی روح و فرصت به‌شمار می‌رفت. اینک به نظر می‌رسد این دو، پیش از به پایان رسیدن زمان مأموریت، موفقیت کامل خود را کسب کرده‌اند.

💡 تاکنون سه مأموریت با استفاده از دو مدارگرد، کاوشگر و مریخ نورد انجام شده‌است. در حالی که دو مدارگرد موفقیت‌آمیز بودند، اولین فرودگر و ماه‌نورد که بخشی از مأموریت چاندرایان ۲ بودند، بر روی سطح سقوط کردند. چاندرایان-۳ کنونی در ۲۳ اوت ۲۰۲۳ با موفقیت بر روی ماه فرود آمد و هند را به اولین کشوری تبدیل کرد که با موفقیت یک فضاپیما را در منطقه قطب جنوبی ماه فرود آورد و چهارمین کشوری بود که پس از اتحاد جماهیر شوروی، ایالات متحده و چین روی ماه فرود آمد.