کلمهی «نوحهخوان» در فارسی به معنای کسی است که نوحه میخواند، یعنی در مراسم سوگواری و عزاداری به ویژه برای بیان غم و اندوه نسبت به درگذشتگان یا مصائب اهل بیت پیامبر (ص) آواز یا شعر سوگ اجرا میکند. واژهی «نوحه» از ریشهی عربی «نَوْح» به معنای گریه، فغان و مرثیهسرایی گرفته شده است، و افزودن «خوان» به آن شخصی را نشان میدهد که نوحه میخواند. نوحهخوان با استفاده از شعر و موسیقی سنتی، احساسات عاطفی و اندوه جمعی را منتقل میکند و نقش مهمی در فرهنگ مذهبی و سنتی دارد. این هنر در مراسم مذهبی، به ویژه عاشورا و سوگواری امام حسین (ع)، جایگاه ویژهای دارد و باعث تقویت همدلی و یادآوری وقایع تاریخی میشود. نوحهخوانان علاوه بر بیان غم، با لحن، وزن و تکرار شعر، تأثیر روحی و معنوی بر حاضرین میگذارند و زمینهی همدلی و تفکر در مورد مفاهیم دینی و اخلاقی را فراهم میکنند. در ادبیات و تاریخ فارسی، نوحهخوانی به عنوان یک سنت دیرینه و فرهنگی حفظ شده است و با واژههایی مانند «مرثیهخوان» و «عزادارخوان» هممعنی است.
نوحه خوان
لغت نامه دهخدا
نوحه خوان. [ ن َ / نُو ح َ/ ح ِ خوا / خا ] ( نف مرکب ) آنکه نوحه خواند. که نوحه گری کند. نوحه گر. || کسی که در ایام سوگواری امامان برای دسته های سینه زن یا زنجیرزن اشعار مصیبت و نوحه و مرثیه را به آهنگی مخصوص می خواند و عزاداران به آهنگ او سینه و زنجیر می زنند. || پامنبری. شاگرد روضه خوان که پیش از استاد به پای منبر ابیاتی در مصائب اهل بیت خواند. روضه خوان که پای منبر ایستد و اشعار مصیبت خواند. ( یادداشت مؤلف ). آنکه مقامش دون آخوند روضه خوان است و در فاصله فرودآمدن آخوندی از منبر و برشدن آخوند دیگر، پای منبر ایستاده یا نشسته نوحه و اشعار مرثیه به آواز خواند.
فرهنگ عمید
کسی که برای گریاندن دیگران اشعار غم انگیز بخواند.
فرهنگ فارسی
( صفت ) کسی که نوحه خواند.
دانشنامه اسلامی
[ویکی اهل البیت] این صفحه مدخلی از کتاب فرهنگ عاشورا است
کسی که در ایام سوگواری امامان برای دسته های سینه زن یا زنجیرزن، اشعار مصیبت و نوحه و مرثیه را با آهنگ مخصوص می خواند و عزاداران به آهنگ او سینه و زنجیر می زنند.
جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، نشر معروف.
جمله سازی با نوحه خوان
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 تا «وفایی» نوحه خوان از بهر شاه کربلاست کی دگر تشویش و بیم از خوف محشر می کند
💡 گر ماه و آفتاب بمیرد عزا مگیر گر تیر و زهره کشته شود نوحه خوان مخواه
💡 فرسوده رسمهای عزیزان فرو گذار در سور نوحه خوان و به بزم عزا برقص
💡 شمع مرد و نوحه خوان پروانه اش مشت خاکم لرزد از افسانه اش
💡 زین پیش ساعتی تو بخواندی مرا به صبر و اکنون به مقتل تو منم نوحه خوان دریغ