حق رأی

حق رأی
{franchise , suffrage, elective franchise, political franchise} [علوم سیاسی و روابط بین الملل] حق دادن رأی در انتخابات

حق رأی. حق رأی یا حقِ رأی دادنِ سیاسی یا حقِ رأی دادن، یعنی حقی که هر فرد برای رأی دادن دارد و این حق از راهِ یک فرایندِ دموکراتیک به دست آمده است. حقِ نامزد شدن ( کاندید شدن ) که گاهی صلاحیتِ کاندیدا نیز نامیده می شود در ترکیب با حقِ رأی دادن، حقِ رایِ کامل نامیده می شود. در جاهایی که حقِ رایِ جهانی پاس داشته می شود، این حقِ رای به وسیلهٔ نژاد، جنسیت، عقیده، دارایی یا موقعیت اجتماعیِ افراد محدود نمی شود.

حقِ رأی (franchise)
در علم سیاست، به صلاحیت، حق، یا امتیازاتی گفته می شود که افراد برای رأی دادن در انتخابات عمومی، به ویژه انتخابات نهاد قانونگذاری یا پارلمان، دارند. در انگلستان، شهروندان بالغ ۱۸ سال به بالا ـ مگر اشراف و بزرگزادگان، دیوانگان، و مجرمان کنونی ـ برای رأی دادن واجد صلاحیت شناخته می شوند. در امریکا، به موجب متمم ۲۶ قانون اساسی مصوب ۱۹۷۱، حداقل سن رأی دهندگان، از ۲۱ سال به ۱۸ سال کاهش یافت و قانون حقوق انتخاباتی مصوب ۱۹۶۵ قوانین محلی را که مشارکت کامل اقلیت ها را محدود می ساخت، از میان برداشت. در انگلستان، تا پیش از ۱۹۱۸، همۀ مردان و تا ۱۹۲۸ زنان حق رأی نداشتند. در نیوزیلند از ۱۸۹۳ حق رأی اعطا شد. در ایران در ۱۲۸۵ش/۱۹۰۶ در انقلاب مشروطه مردان از حق رأی برخوردار شدند. در ۱۳۴۲ش/۱۹۶۳ به زنان نیز حق رأی داده شد. امروزه به موجب قانون کلیۀ زنان و مردان ایرانی حق رأی دارند و حداقل سن رأی ۱۵ سال تمام است.

حق دادن رأی در انتخابات.

💡 سیاه‌پوستان به دلایل تاریخی طرفدار جمهوری‌خواهان بودند اما بیشتر آن‌ها حق رأی نداشتند. سفیدپوستان آلابامایی پس از جنگ داخلی و دورهٔ بازسازی احساس خوبی نسبت به حزب جمهوری‌خواه نداشتند. این عوامل سنت ماندگاری را ایجاد کرد که هر نامزدی که می‌خواهد ماندگار بماند باید بدون در نظر گرفتن باورهای سیاسی دموکرات باشد.

💡 اتحادیه بین‌المللی زنان در سال ۱۹۰۴ توسط کری چپمن کت، سوزان آنتونی، میلیسنت فاست و دیگر فمینیست‌های پیشرو در مبارزات حق رأی زنان در برلین پایه‌گذاری شد. تأکید این اتحادیه از حقوق زنان به یک محدوده گسترده حقوق بشری تغییر یافته‌است.

💡 با آن که قانون انتخابات مجلس که پس از مشروطیت به تصویب رسیده بود به زنان حق رأی و حضور در انتخابات مجلس را نداده بود، کاشانی در سال ۱۳۳۰ خورشیدی در پاسخ به یکی از خبرنگاران صریحاً اعلام کرد: «شرکت زن در انتخابات منع شرعی ندارد». البته حق رأی زنان، سال ها پس از آن به رسمیت شناخته شد.