در ستارهشناسی، به منطقهای از زمین یا ماه که در هنگام گرفت، در تاریکی کامل فرومیرود سایه (Umbra) گفته میشود. در اطراف این ناحیه، منطقهای موسوم به نیمسایه قرار دارد که در آن، تاریکی بهصورت جزئی و تدریجی رخ میدهد. به بیان کلیتر، هرگاه تنها بخشی از منبع نور توسط جسم حائل پوشیده شود، منطقهای که تحت تأثیر این پوشش ناقص قرار میگیرد، نیمسایه نامیده میشود.
علاوه بر این، در برخی از گرفتها، منطقهای در امتداد سایه و پشت آن شکل میگیرد که پیشسایه (Antumbra) نام دارد. در این ناحیه، ناظر میتواند بخشی از منبع نور را که از اطراف جسم گرفتهکننده میتابد، مشاهده کند. این پدیده در مواقعی رخ میدهد که ناظر در فاصلهای دورتر از نقطهٔ تماس کامل قرار دارد. این اصطلاحات در مطالعهٔ لکههای خورشیدی نیز کاربرد دارند. بخش مرکزی و تاریکتر هر لکهٔ خورشیدی سایه نامیده میشود. در حالی که منطقهٔ پیرامونی آن که کمرنگتر است و سایه را در بر گرفته است، «نیمسایه» خوانده میشود. این تقسیمبندی به درک ساختار و ویژگیهای لکههای خورشیدی کمک شایانی میکند.
{penumbra} [فیزیک- اپتیک، نجوم] [فیزیک- اپتیک] قسمتی از سایه که فقط با بخشی از چشمۀ نور روشن شده است [نجوم] 1. ناحیه ای که در هنگام گرفت در تاریکی جزئی اطراف سایه است 2. ناحیه ای از هر لکۀ خورشیدی که تیرگی کمتری دارد و ناحیۀ تیرۀ مرکزی را احاطه کرده است
در ستاره شناسی، ناحیه ای از زمین یا ماه که در هنگام گرفت در تاریکی کامل است را سایه ( umbra ) می گویند. ناحیه ای که در هنگام گرفت در تاریکی جزئی اطراف سایه است نیم سایه ( penumbra ) نامیده می شود. به طور کلی، قسمتی از سایه که فقط با بخشی از چشمهٔ نور روشن شده است نیم سایه نام دارد. بخشی نیز در پشت یا پیش از سایه وجود دارد که پیش سایه ( Antumbra ) نامیده می شود.
ناحیهٔ تیره تر و مرکزی هر لکهٔ خورشیدی را سایه می گویند. ناحیه ای از هر لکهٔ خورشیدی که تیرگی کمتری دارد و ناحیهٔ تیرهٔ مرکزی را احاطه کرده است نیم سایه نام دارد.
نیم سایه (penumbra)
ناحیه ای از سایۀ جزئی بین قسمت کاملاً تاریک سایه (تمام سایه) و قسمت کاملاً روشن خارج از آن. نیم سایه فقط وقتی پدید می آید که جسم به صورت جزئی جلوی نور ناشی از منبع قرار گیرد. میزان تاریکی نیم سایه رفته رفته از تاریکی کامل در یک لبه به روشنایی کامل در لبۀ دیگر تغییر می کند. در نجوم، نیم سایه ناحیه ای از زمین است که در آن فقط گرفت جزئی خورشید یا ماه اتفاق می افتد.
[فیزیک- اپتیک] قسمتی از سایه که فقط با بخشی از چشمۀ نور روشن شده است