وزان

در یکی از مهم‌ترین معانی، این واژه به معنای «وزنده» یا «در حال وزیدن» است و بیشتر برای توصیف باد یا جریان هوا به کار می‌رود. برای نمونه در عبارت «باد خنک از جانب خوارزم وزان است»، مقصود این است که باد در حال وزیدن و جریان یافتن است. در معنای دیگر، این واژه به مفهوم «موازنه»، «همسنگی» و «برابر بودن در وزن یا ارزش» به کار می‌رود. در این کاربرد، «وزان» ناظر به سنجش و مقایسه دو چیز از نظر وزن، ارزش یا جایگاه است. همچنین در زبان عربی، «وزّان» با تشدید معنای «وزن‌کننده» یا «سنجنده» دارد و به کسی گفته می‌شود که با ترازو وزن می‌کند. در متون قدیم، این واژه برای افرادی مانند قپاندار، ترازودار یا مسئول سنجش وزن کالاها استفاده می‌شده است. بنابراین این واژه می‌تواند هم صفت باشد، مانند «باد وزان»، و هم اسم، مانند «وزّان» به معنای وزن‌کننده. در برخی متون، «وزان» به معنای همسنگ و برابر نیز آمده و بار مفهومی مقایسه و توازن دارد. در مجموع، این کلمه به معنای وزنده، موازنه، همسنگی یا وزن‌کننده است و معنای دقیق آن به ساختار جمله بستگی دارد.

لغت نامه دهخدا

وزان. [ وَ ] ( حرف ربط + حرف اضافه + ضمیر ) مخفف و از آن:
وزان پس یلان سینه را دید و گفت
که اکنون چه داری تو اندر نهفت.فردوسی.وزان چاره جستن بدان روزگار
وزان پوشش جامه شهریار.فردوسی.
وزان. [ وَ ] ( نف ) جهنده باشد عموماً و تموج هوا را گویند خصوصاً. ( آنندراج ) ( برهان ). روان. ( غیاث اللغات ). وزنده. ( ناظم الاطباء ). در حال وزیدن:
خیزید و خز آرید که هنگام خزان است
باد خنک از جانب خوارزم وزان است.منوچهری.تا بادها وزان شد بر روی آبها
آن آبها گرفت شکنها و تابها.منوچهری.زلفش کشید باد صبا چرخ سفله بین
کآنجا مجال باد وزانم نمیدهد.حافظ.
وزان. [ وِ] ( ع اِ ) برابر. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ): هذا وزانه؛ آن برابر اوست. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || ( مص ) برابر کردن میان دو چیز. ( آنندراج ). موازنه. ( المصادر زوزنی ) ( ناظم الاطباء ). همسنگی. ( فرهنگ فارسی معین ): و نگذارد که نااهل بدگوهر خویشتن را در وزان احرار آرد. ( کلیله و دمنه ).
وزان. [ وَزْ زا ] ( ع ص ) سنجش کننده. وزن کننده. بسیار وزن کننده. ( غیاث اللغات ). آنکه بار سنجد. ( مهذب الاسماء ) ( آنندراج ). قپاندار. ترازودار. آنکه می سنگد و وزن میکند. ( ناظم الاطباء ):
همی نگردد، چندانکه دم زنی فارغ
ز برکشیدن زر عطای او وزان.فرخی.ز بس کشیدن زر عطاش مانده شده ست
چو پای پیلان دو دست خازن و وزان.فرخی.جهان دو قسمت باید ز بهر جود ترا
یکی همه وزان ویکی همه ضراب.مسعود.
وزان. [ وُزْ زا ] ( ع ص، اِ ) وزن کنندگان. ( غیاث اللغات ).

فرهنگ معین

(وَ ) (ص فا. ) = بَزان: وزنده.
(وِ ) [ ع. ] (اِمص. ) موازنه، همسنگی.

فرهنگ عمید

وزنده، در حال وزیدن.
۱. روبه رو کردن.
۲. برابر کردن در وزن، سنجیدن دوچیز که کدام سنگین تر است.
۳. (اسم ) برابر، برابر در وزن، هم سنگ.
وزن کننده، سنجنده.

فرهنگ فارسی

ابوعبدالله محمد بن ابی سعد عبدالکریم بن ابی العباس احمد بن ابی سعد طاهر بن ابی العباس احمد الوزان از روسای معروف شافعیه در ری.
وزیدن، وزن کننده، سنجنده
( اسم ) موازنه همسنگی: ونگذارد که نا اهل بد گوهر خویشتن را دروزان احراردر آرد...
وزن کنندگان

دانشنامه عمومی

وزان یکی از شهرهای کشور مراکش است.
این شهر در نزدیکی شهر قدیمی مکناس واقع شده.

ویکی واژه

موازنه، همسنگی.
بَزان: وزنده.

جمله سازی با وزان

جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.

💡 بگسترد خوان ها وزین کو خورش وزان خوان بدی مرد را پرورش

💡 زمین را پیش شه بوسید ده جای وزان پس،‌سرفگند استاد بر پای