در معنای نخست، نتفه به گیاه یا سبزی دستچین اشاره دارد و به آنچه از گیاه یا سبزی با انگشت و بهطور گزینشی برداشت میشود، گفته میشود و جمع آن «نتف» است که در متون کشاورزی و آشپزی به کار میرود. علاوه بر این، نتفه به معنای بخشش و عطا نیز آمده و اشاره به چیزی دارد که به دیگران داده میشود، معمولاً به عنوان هدیه یا نذر. همچنین نتفه به چیزی اندک و قلیل اطلاق میشود و میتواند در مورد هر چیز کم و محدود، از غذا گرفته تا دارایی یا زمان، به کار رود تا کمیت یا اهمیت محدود آن را نشان دهد. این واژه در ادبیات فارسی نیز کاربرد فراوان دارد و نویسندگان و شاعران برای بیان کمبودن، اندک بودن یا گزینش محدود از چیزی از آن استفاده کردهاند. نتفه همواره مفهوم کمیت محدود و انتخاب شده را منتقل میکند و درک آن نیازمند توجه به زمینه جمله یا متن است.
نتفه
لغت نامه دهخدا
( نتفة ) نتفة. [ ن ُ ف َ ] ( ع اِ ) به انگشت برچیده از گیاه و جز آن. ( منتهی الارب ). آنچه با انگشت از گیاه و جز آن برچینند. ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ) ( از معجم متن اللغة ) ( المنجد ). گیاه و سبزی دست چین. ج، نُتَف. || بخشش. عطا. ( ناظم الاطباء ). || چیزی. مختصری. عامه عرب به فتح و کسر اول نیز استعمال کنند در مورد هر چیز قلیلی که باشد. ( از معجم متن اللغة ): افاده نتفة من العلم؛ شیئاً. ( ناظم الاطباء ). اعطاه نتفة من الطعام وغیره؛ شیئاً منه. ( اقرب الموارد ). ماکان بینهم نتفةو لا قرصة؛ شی صغیر و لا کبیر. ( از اقرب الموارد ).
نتفة. [ ن ُ ت َ ف َ ] ( ع ص ) رجل نتفة؛ مردی که آغاز علمی را کند و به انجام نرساند. ( ناظم الاطباء ). آنکه اندکی از علم بیاموزد و در آن استقصا نکند. ( از اقرب الموارد ) ( از المنجد ).
فرهنگ معین
(نُ فَ یا فِ ) [ ع. نتفة ] (اِ. ) ۱ - بخشش، عطا. ۲ - اندکی، مختصری.
فرهنگ عمید
آنچه با دست و انگشت از گیاه و جز آن برچینند و برکنند، دست چین، برگزیده.
فرهنگ فارسی
( اسم ) ۱ - آنچه ازگیاه وجز آن باانگشت برچینندجمع:نتف.۲ - بخشش عطا.۳ - چیزی مختصری اندکی.
رجل نتفه مردی که آغاز علمی را کند و بانجام نرساند.