سه‌تار

سه تار. [ س ِ ] ( اِ مرکب ) طنبوری که بدان سه عدد تار سیم بسته باشند. ( ناظم الاطباء ). رجوع به سه تا و سه تارشود. || ( اِخ ) دب اکبر. ( ناظم الاطباء ).

( ~. ) (اِمر. ) سازی است زهی مانند تار که کاسه اش کوچک تر است و با ناخن نواخته می شود.

یکی از آلات موسیقی شبیه تار که کاسۀ آن کوچک تر از کاسۀ تار است و با ناخن سبابۀ نواخته می شود. این ساز در قدیم دارای سه سیم بوده، اما امروزه چهار سیم دارد، سه رود.

سازی است از نوع طنبور که کاسه آن کوچکتر از تار است و به وسیله ناخن سبابه نواخته میشود. سه تار در قدیم دارای سه سیم بوده ولی اکنون چهار سیم دارد.
طنبوری که بدان سه عدد تار سیم بسته باشند دب اکبر
از آلات موسیقی، شبیه تارکه کاسه آن کوچکترازتار

سازی از خانوادۀ سازهای زهی زخمه ای. آن را با ناخن انگشت سبابۀ دست راست می نوازند و ازجمله سازهای متداول در اجرای رپرتوار موسیقی کلاسیک (موسیقی دستگاهی) ایران است. این ساز از نظر دستان بندی مشابه تار است اما از نظر ساختمان، تعداد وتر، کوک و تکنیک های اجرایی، سازی متفاوت و مستقل است. گرچه بررسی پیشینۀ سه تار در مقایسه با تار آسان تر است، به نظر می رسد این ساز نیز مانند تار از اواسط دوران قاجار رواج بیشتری یافت؛ ضمن این که نشانه هایی از وجود آن در چند قرن قبل نیز در دست است. سه تار نیز احتمالاً مانند تار حاصل تغییر و تکامل یک یا چند ساز زهی زخمه ای است. سه تار دارای کاسۀ طنینیِ نیمه گلابی کوچکی است که بر روی دهانۀ کاسه، صفحه ای چوبی قرار می گیرد. بر روی دستۀ باریک و بلند سه تار معمولاً ۲۵ دستان بسته می شود. سه تار، همان طور که از نام آن برمی آید، در قدیم سه وتر داشته است و پس از آن دارای چهار وتر فلزی شده است. اضافه کردن وتر چهارم (سومین وتر) در سه تار منسوب به مشتاق علی شاه (۱۲۰۶ق) است. صدای سه تار صمیمی و کم حجم است؛ کمتر در گروه نوازی شرکت دارد و بیشتر به تنهایی یا در همراهی با آواز نواخته می شود.

(موسیقی): ساز موسیقی از خانواده تار که چهار تار یا سیم دارد و با انگشت نواخته می‌شود.

💡 نورعلی برومند (۱۲۸۵ – ۳۰ دی ۱۳۵۵) موسیقی‌دان و نوازندهٔ تار، سه‌تار، سنتور، تمبک و کارشناس آواز بود.

💡 افشین رامین (۱۳۴۰ در کرمانشاه -) آهنگساز، نوازنده تنبور و سه‌تار، ترانه‌سرا و مدرس موسیقی کُرد اهل ایران است.

💡 «گاهی مرحوم میرزا پس از آن‌که مدتی برای خود سه‌تار می‌زد، از خود بی‌خود می‌شد. سه‌تار، او را برمی‌داشت و به عالمی دیگر می‌برد. آن‌وقت از سه‌تار صدایی برمی‌خاست که از این عالم نبود، دریچه‌ای از بهشت به روی ما گشوده می‌شد و زمزمهٔ فرشتگان را به گوش جان می‌شنیدیم.»

💡 فرامرز پایور در ۲۱ بهمن ۱۳۱۱ در تهران به دنیا آمد. پدرش علی پایور، هنرمند نقاش و استاد زبان فرانسه در دانشگاه تهران و پدربزرگش مصورالدوله، نقاش چیره‌دست دوره قاجار بود که با نواختن ویولن، سنتور و سه‌تار آشنایی داشت. پایور، تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در دبستان عسجدی و دبیرستان دارالفنون تهران به پایان رساند. او در سال ۱۳۳۱ وارد خدمت نظام شد و یک سال بعد به استخدام وزارت دارایی درآمد.

💡 چه جای ناله گر آغوشم از سه‌تار تهی است که نغمه قلمم شور و چارگاه من است

💡 او در گفتگو با معتمد عباسی می‌گوید موسیقی ایرانیان به وسیله عود و سنج که ویژه ایشان است، بوده‌است و آن‌ها نغمه‌ها و آهنگ‌ها و پرده‌ها و دستگاه‌های شاهانی داشتند که هفت دستگاه بوده است. موسیقی مردم خراسان و فرای خراسان با زنگ نواخته می‌شده که هفت بار داشت و نغمه آن چون سنج بوده است. موسیقی مردم ری و طبرستان و دیلم به سه‌تار نواخته می‌شده و ایرانیان سه‌تار را بر بسیاری سازهای دیگر مقدم می‌داشتند.