ایل کلهر یکی از بزرگترین و کهنترین ایلهای کرد ایران بهشمار میآید که عمدتاً در استان کرمانشاه و نواحی غربی کشور سکونت دارند. مناطق اصلی استقرار این ایل شامل گیلانغرب، اسلامآباد غرب، ایوان و بخشهایی از کرمانشاه، قصرشیرین و سرپل ذهاب است. زبان آنها گویش کلهری از شاخه کردی جنوبی است که از قدیمیترین لهجههای کردی محسوب میشود و دارای پیشینه نوشتاری نیز هست. پیشینه ایل کلهر به مناطقی در میانرودان، مانند شهر نمرود در عراق بازمیگردد. آنها بهمرور زمان به مناطق غرب ایران مهاجرت کرده و در کوهپایههای زاگرس ساکن شدند.
در دوران صفوی، ذوالفقارخان کلهر با فتح بغداد و تأسیس حکومت مستقل کلهرستان نقش مهمی در تحولات سیاسی منطقه ایفا کرد. با این حال، در طول تاریخ، این ایل بارها با سرکوب، تبعید و تجزیه توسط حکومتهای مختلف مواجه شد، از جمله در دوره صفویه، قاجار و پهلوی. با وجود این فشارها، ایل کلهر همواره انسجام خود را حفظ کرده و بهعنوان یکی از بزرگترین ایلهای کرد در ایران و عراق شناخته میشود. جمعیت آنان طبق برخی منابع به حدود ۳ تا ۴ میلیون نفر میرسد.
نام «کلهر» در زبان محلی احتمالاً ترکیبی از واژههای «کل» بهمعنای بز کوهی (نماد شجاعت) و «هور» بهمعنای خورشید (نماد قدرت) است که اشاره به مقاومت و استقامت مردمان این ایل در دل طبیعت کوهستانی دارد. همچنین نظریاتی وجود دارد که این نام را به زبان لری و واژههایی مانند «لُهر» یا «لُر» مرتبط میدانند. امروزه ایل کلهر نهتنها در کرمانشاه و ایلام، بلکه در بخشهایی از کردستان، آذربایجان غربی، زنجان و خوزستان نیز پراکنده شده و همچنان جایگاه خود را بهعنوان یک نیروی فرهنگی و تاریخی در غرب کشور حفظ کرده است.
