جوزالقی

جوزالقی ٔ. [ ج َ زُل ْ ق َی ْءْ ] ( ع اِ مرکب )ثمر شجری است مخصوص بلاد یمن بقدر فندقی و جوف او مشتمل بر پرده ها و مابین پرده ها و دانه او بقدر مغز چلغوزه و با اندک بدبوئی در دوم گرم و خشک و مقیی بلغم و مسهل و جهت امراض بارده دماغی و عصبانی نافع وقدر شربتش تا یک درم است با یک مثقال رازیانه و آب گرم و عسل و هرگاه بیست درهم شبت را در یک رطل آب بجوشانند تا بنصف رسد و جوزالقی و همچنین سایر مقیئات را با قدری نمک ساییده بعسل سرشته با مطبوخ شبت و بقدر احتیاج آب گرم و قدری عسل بنوشند بغایت مقیی و بیفایده است. جوز کوثل. ( تحفه حکیم مؤمن ). جوزبوا. ( منتهی الارب ) ( اقرب الموارد ). رجوع به جوزبوا شود.

( اسم ) گیاهی است از تیره بادنجانیان که بصورت درخچه است و دارای شاخه های متعدد وریشه سخت با پوست بسیار تلخ میباشد و آن در نواحی خشک و شن زار هند و سیلان و کشن شین و شمال استرالیا میروید. برگهای این گیاه متقابل و کامل و بیضوی دارای ۵ رگبرگ منشعب از قاعده پهنک است. وگوشتدار و کروی و بی کرک و در موقع رسیدن برنگ زرد مایل بقرمز وببزرگی یک نارنج میشود. میوه درخت جوازالقی بیشتر بنام جوزالقی موسوم است و هر میوه محتوی ۳ تا ۴ دانه قرصی شکل است که ضخامتش در حدود ۶ میلیمتر و یکطرفش محدب و طرف دیگرش مقعر است و قطرش در حدود ۲ سانتیمتر است. میوه و دانه این گیاه بسیار سمی و خطرناک هستند ومصاف دارویی دارند. درمیوه و دانه جوزالقی دو آلکالوئید مهم یکی بنام استریکنین و دیگری بنام بروسین موجود است. جوزالقی در تداوی ضعف اعصاب و عدم توانایی جنسی و در بر خی فلج ها و عدم نگهداری که از ادرار مصرف میشود. استریکنینی که از این گیاه و همچنین پاپیته استخراج می شود دارای همان اثر درمانی مشابه جوازلقی است. معمولا استریکنین را بصورت ملح سولفات مورد استفاده قرار استفاده قرار میدهند وبصورت حب های یک میلیگرمی میسازند و حداکثر مصرف آن نزد انسان بالغ هر دفعه ۶ میلیگرم و در یک شبانه روز ۱۱ میلیگرم است. بروسین که آلکالوئید دیگر جوزالقی است دارای همان اثرات مشابه استریکنین است ولی بسیار ضعیف تر از آن میباشد و سمیتش هم کمتر است و امروزه کمتر مصرف میشود جوزالقئ. توضیح بعضی از محققان اسامی از اراقی و کچوله را برای این گیاه دو اسم مربوط به گیاه ذکر کرده اند دار حالیکه این دو اسم مربوط به گیاه دیگری بنام قاتل الکلب است. یا جوز الطیب جوهر. استریکنین.
ثمر شجری است مخصوص بلاد یمن بقدر فندقی و جوف او مشتمل بر پرده ها و مابین پرده ها و دانه او بقدر مغز چلغوزه و با اندک بدبوئی در دوم گرم و خشک و مقیئ بلغم و مسهل و جهت امراض با رده دماغی و عصبانی نافع و قدر شربتش تا یک درم است با یک مثقال رازیانه و آب گرم و عسل.