عبارت «کیفا نورا» ترکیبی تاریخی و کهن است که ریشه در زبانهای سامی، بهویژه زبان سریانی و آرامی دارد و به نوعی سنگ یا ماده معدنی درخشان اشاره میکند. واژه «کیفا» در زبان سریانی به معنای «سنگ» است و در متون قدیمی خاورمیانه برای نامیدن سنگها و مواد معدنی به کار میرفته است. بخش دوم این ترکیب یعنی «نورا» با مفهوم نور، روشنایی و درخشندگی ارتباط دارد و به ویژگی براق و نورانی آن ماده اشاره میکند. این تعبیر در برخی منابع با سنگ معدنی «مرقشیشا» یا «مارقشیشا» مرتبط دانسته شده که از مواد معدنی مشهور در طب و کیمیاگری قدیم بوده است. مرقشیشا نوعی سنگ معدنی درخشان و فلزی بود که در انواع مختلفی چون ذهبی، فضی، نحاسی و حدیدی شناخته میشد و در داروهای چشمی و صنایع کهن کاربرد داشت. در متون سنتی، این سنگ را گاه «حجرالنور» نیز نامیدهاند، زیرا درخشندگی و جلای خاصی داشته است. برخی از انواع آن به طلا و نقره شباهت داشت و به دلیل سختی و براق بودن، در میان کیمیاگران و حکیمان قدیم اهمیت فراوانی پیدا کرده بود. ریشه آرامی این نامها نشان میدهد که دانش مواد معدنی و داروسازی در جهان باستان میان فرهنگهای ایرانی، سریانی و یونانی پیوند نزدیکی داشته است. از نظر معنایی، «کیفا نورا» را میتوان «سنگ نورانی» یا «سنگ درخشان» ترجمه کرد که توصیفی دقیق از ظاهر این ماده معدنی به شمار میآید. در مجموع، این عبارت یادگاری از زبانها و دانشهای کهن درباره سنگهای معدنی و خواص درمانی و صنعتی آنهاست.
کیفا نورا
لغت نامه دهخدا
کیفانورا. [ ] ( اِ ) اسم سریانی مارقشیشاست. ( فهرست مخزن الادویه ). رجوع به مارقشیشا و مرقشیشا شود.
فرهنگ فارسی
اسم سریانی مار قشیشاست.