ناصر اصفهانی

ناصر اصفهانی، که با نام میرزا محمد و لقب «درویش ناصر علی» نیز شناخته می‌شود، از چهره‌های صوفی و اهل سلوک در اصفهان بوده است که در منابع تذکره‌ای به عنوان فردی گوشه‌گیر و اهل ریاضت معرفی شده است. او به «گل‌کار» نیز شهرت داشته و در شمار مریدان و پیروان نورعلیشاه قرار می‌گرفته است که از مشایخ طریقت‌های صوفیانه در دوره خود به شمار می‌رود. در گزارش‌های تاریخی و ادبی آمده است که وی شیوه‌ای خاص در زندگی داشته و به زهد و ساده‌زیستی افراطی شناخته می‌شده است. بر اساس نقل هدایت، او در تمام عمر خود به جز شلواری ساده لباس دیگری بر تن نداشته و بیشتر اوقات خود را در بیرون از شهر و در حالت انزوا سپری می‌کرده است. این سبک زندگی او را در زمره درویشان مجذوب و اهل سلوک قرار داده که از تعلقات دنیوی فاصله می‌گرفتند. از او اشعاری نیز نقل شده است که بیانگر نگاه عرفانی و انتقادی او نسبت به ظاهرگرایی دینی و اجتماعی است. شعر معروف «خراباتی که رندان را مقام است / برو صوفی که خامان را حرام است» از جمله ابیات منسوب به اوست که نشان‌دهنده گرایش فکری و عرفانی وی می‌باشد. منابعی مانند ریاض العارفین، طرائق الحقایق و ریحانة الادب به شرح احوال و آثار او پرداخته‌اند. در این منابع، شخصیت او بیشتر در قالب یک درویش گوشه‌نشین و شاعر صوفی معرفی شده است. در یک تعریف جامع، ناصر اصفهانی درویشی اهل سلوک و از مریدان نورعلیشاه بود که با زندگی زاهدانه و گرایش عرفانی در تذکره‌های ادبی شناخته می‌شود.